Jest w świecie ptaszników kilka cech, które potrafią przykuć uwagę hodowcy już przy pierwszym spojrzeniu. Dla Ceratogyrus darlingi taką cechą jest róg: wyrostek sterczący pionowo z karapaksu, nachylony w stronę odwłoka, od którego promieniście rozchodzą się szare i czarne pasma. Nie da się go nie zauważyć. Trudno też przestać o nim myśleć.

Skąd pochodzi ten rogaty osobnik?

C. darlingi to mieszkaniec południowo-wschodniej Afryki, konkretnie centralnej i wschodniej części Zimbabwe (w tym dystryktu Mutare) oraz Mozambiku. W naturze oswojony jest z suchymi sawannami i terenami stepowymi. Za dnia chowa się w norkach lub gniazdach między kamieniami, aktywność podejmuje nocą, a wejście do nory regularnie oplatuje pajęczyną, która przekazuje wibracje nadchodzących ofiar prosto do lokatora. Sprytne i skuteczne.

Anglojęzyczni hodowcy znają go jako Rear Horned Baboon lub African Horned Tarantula, a w starszej literaturze można go spotkać pod synonimem Ceratogyrus bechuanicus.

Wygląd

Dorosła samica osiąga około 5-6 cm długości ciała i do 15 cm rozpiętości odnóży. Ubarwienie jest stonowane: odwłok szaro-beżowy, pokryty ciemnobrązowymi cętkami układającymi się w wyraźny wzór. Uda (femury) ciemnobrązowe lub czarnoszare, dalsze segmenty odnóży już jaśniejsze. Wokół oczu widoczne charakterystyczne czarne znamię w kształcie litery "U", wspólna cecha całego rodzaju. Rdzawe, ciepłe włoski zdobiące nogogłaszczki i ciało nadają całości elegancji, której po norowym ptaszniku z afrykańskiej sawanny można się nie spodziewać.

I oczywiście ten róg. Fovealny wyrostek na karapaksie pojawia się zazwyczaj dopiero około piątej lub szóstej wylinki, więc u młodych osobników praktycznie nie istnieje. U młodych C. darlingi jest wręcz nie do odróżnienia od Harpactira czy Pterinochilus spp. Dopiero z wiekiem zaczyna się dziać magia: u dorosłej samicy wyrostek jest imponujący i wyraźnie wystaje ponad powierzchnię karapaksu. U samców z kolei to zaledwie skromny wypustek, ledwie zauważalny. Funkcja ewolucyjna rogu pozostaje tajemnicą nauki (wiadomo, że stanowi zaczep dla mięśni i narządów wewnętrznych, ale dlaczego akurat tak?), co tylko dodaje gatunkowi uroku.

Samce są wyraźnie mniejsze (ciało 2-3 cm), smuklejsze i ciemniej ubarwione. Posiadają haczyki na goleniach pierwszej pary odnóży służące przytrzymaniu samicy podczas kopulacji oraz bulbusy na nogogłaszczkach.

W terrarium

Terrarium dla dorosłego osobnika powinno mieć wymiary około 30 x 30 x 25 cm. Kluczowe jest grube podłoże (minimum 5-7 cm), bo C. darlingi to zapalony kiper i skromna warstwa ziemi go po prostu nie zadowoli. Sprawdza się mieszanka torfu z grubym piaskiem i ścinkami kokosowymi: taka struktura pozwala na kopanie i dobrze utrzymuje wilgotność. Wentylacja powinna być duża, najlepiej w górnej części terrarium. Korek tubowy jako startowe wejście do nory, miska z wodą, kilka naturalnych dekoracji w suchym klimacie i gotowe.

Pająk szybko zacznie terrarium zagospodarowywać na swój sposób, stawiając pajęczynowe hamaki (charakterystyczne dla afrykańskich gatunków) i rozbudowując system korytarzy. Hodowcy obserwowali korelację między miejscem regularnego nawadniania a lokalizacją, w której samica otwierała nową komorę. Woda i komfort idą w parze.

Temperatura: 25-28°C z możliwością nocnego spadku o kilka stopni. Wilgotność: 60-70%, przy czym krótkotrwałe odchylenia nie zaszkodzą starszym osobnikom.

Temperament i trudność hodowli

C. darlingi nie jest gatunkiem dla niecierpliwych ani nieostrożnych. Podrażniony wychodzi z norki w postawie obronno-agresywnej i można na nim polegać w tej kwestii jak w zegarku. Jad tego gatunku jest naprawdę poważny: współczynnik LD50 wynosi 0,1 mg/kg, a śmierć u badanych gryzoni następowała wskutek paraliżu mięśni oddechowych. Obsługa z pełną uwagą i szacunkiem.

Rozmnażanie bywa frustrujące. Kopulacja może przebiegać szybko i bezproblemowo (samica potrafi wykazać agresję wobec samca, jednak zazwyczaj sama wraca do kryjówki bez potrzeby interwencji), ale kokon to już osobna historia. Ma charakterystyczny kształt hamaka, jest mocno wbudowany w strukturę gniazda i trudno go wyjąć bez zniszczeń. Samica nie zawsze prawidłowo się nim opiekuje. Jaj może być od kilkudziesięciu do ponad 150 sztuk, a młode opuszczają kokon po około 4-5 tygodniach jako nimfy. Wielu hodowców mierzyło się z serią nieudanych lęgów, zanim doczekało się sukcesu.

Dla równowagi: dorosłe samice żyją w optymalnych warunkach około 15 lat. To długa i satysfakcjonująca hodowla, a sam gatunek jest przy tym zaskakująco budżetowy, jak na tak efektowny wygląd. Jeśli szukasz ptasznika, który przykuje uwagę każdego gościa wpatrzonego w terrarium, a przy tym będzie wymagał od ciebie pełnego skupienia i szacunku, C. darlingi odwdzięczy się lata obecnością tego niesamowitego rogu.

Ceratogyrus darlingi. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Zimbabwe (dystrykt Mutare), Mozambik.