Wyobraź sobie, że spacerujesz po andaluzyjskim lesie korkowym, słońce ledwo przebija się przez gęsty baldachim liści, a pod twoimi stopami, tuż między korzeniami starego dębu, drży delikatna sieć pajęczyny. Coś tam jest. Coś czarnego, połyskującego, wyraźnie niezadowolonego z odwiedzin. Macrothele calpeiana nie robi z siebie tajemnicy i jeśli poczuje się zagrożona, nie zawaha się ani chwili, żeby ci o tym dobitnie przypomnieć.

Europejski pająk z australijską duszą

M. calpeiana zamieszkuje południowe krańce Półwyspu Iberyjskiego, a swoje największe ostoje ma w andaluzyjskich parkach naturalnych. Park Los Alcornocales w prowincji Cádiz, rezerwat Sierra de Aracena w prowincji Sewilla, a także prowincje Málaga i Granada to miejsca, gdzie ten gatunek czuje się jak u siebie. I słusznie, bo tutejszy klimat jest dla niego wymarzony: ciepłe, deszczowe zimy, gorące i suche lato oraz wilgotna jesień. Nieco mniej licznie pojawia się w prowincjach Huelva i Badajoz, a nawet wysuniętej na północ Estremadurze.

Biotopem są przede wszystkim zacienione lasy mieszane z dębem korkowym, dębem ostrolistnym i sosnami, ale pająk bez oporów zasiedla też sady cytrusowe i oliwkowe. Buduje gniazdo w ziemi, między korzeniami, wykopując norę, której wnętrze wygładza pajęczyną. Wejście do kryjówki zasłania cienką, niemal niewidoczną warstwą nici. Teren wokół nory pokrywa rozległą siecią służącą do wykrywania wibracji ofiary, a nie do łapania jej jak mucha w sieć.

Jeśli myślisz, że Europie nie przysługują prawdziwie groźnie wyglądające pająki, Macrothele calpeiana ma coś do powiedzenia w tej kwestii. W taksonomii należy do rodziny Hexathelidae, tej samej, do której zalicza się australijski Atrax robustus, słynny z koszmarnej reputacji. Podobieństwo nie jest przypadkowe i jest na tyle uderzające, że oba gatunki łatwo pomylić na zdjęciu.

Wygląd

Dorosła samica dorasta do 3,5 cm długości ciała, a z odnóżami mierzy około 8 cm. To duży, okazały pająk, który robi wrażenie przede wszystkim kolorem. Karapaks i odnóża lśnią satynową czernią, odwłok jest matowy i z czasem nabiera ciemnobrązowego odcienia. Całość pokryta rzadkimi włoskami. Wentralna strona ciała jest jednolicie czarna. Charakterystyczną cechą rodzaju Macrothele są wyjątkowo długie kądziołki przędne, dobrze widoczne nawet nieuzbrojonym okiem. Fovea, czyli wgłębienie na karapaksie, umieszczona jest bliżej odwłoka niż środka, co jest kolejną cechą wyróżniającą ten rodzaj.

Samce są wyraźnie mniejsze: 2,5 cm długości ciała i około 6-7 cm z odnóżami, choć rozstaw odnóży jest u obu płci zbliżony. Dorosłe samce posiadają haki goleniowe, a ich bulbus ma prostą formę z długim embolus.

W terrarium

Dla dorosłego osobnika wystarczy terrarium o wymiarach 20 na 20 na 20 cm, ale absolutnie konieczne jest otwieranie go od góry. Wentylacja to osobna historia: druciane i plastikowe siatki mogą zostać przez pająka przegryzione, więc jedynym sensownym rozwiązaniem są paski z nawiercanej aluminiowej płytki. Podłoże najlepiej przygotować jako mieszankę piasku lub żwirku z włóknem kokosowym i zapewnić mu odpowiednią głębokość, bo gatunek jest aktywnym kopaczem. Punkty do zaczepienia pajęczyny w górnej części terrarium to obowiązek, nie opcja.

Temperatura powinna mieścić się w przedziale 16-29°C z niewielkimi spadkami nocnymi, co naturalnie odzwierciedla andaluzyjski rytm dobowy. Wilgotność utrzymuj na poziomie 40-80%. M. calpeiana nie wspina się po szkle, więc ryzyko ucieczki podczas otwierania terrarium jest mniejsze niż u gatunków nadrzewnych, ale biorąc pod uwagę jej szybkość, żadna rutyna nie jest bezpieczna.

Karmienie nie jest wyzwaniem. Pająki z tego rodzaju nie są wybredne i akceptują standardowe owady hodowlane. Aktywność jest typowo nocna, więc najlepiej podawać pokarm wieczorem.

Temperament i trudność hodowli

Tu nie ma miejsca na złudzenia. M. calpeiana jest bardzo agresywna i defensywna. Przy najmniejszym poczuciu zagrożenia przyjmuje postawę obronną z eksponowanymi chelicerami, a robi to szybko i zdecydowanie. Jad tego gatunku klasyfikowany jest jako silny, co stawia go wyraźnie w kategorii pająków wymagających pełnej ostrożności i szacunku. Nie jest to gatunek dla hodowców zaczynających przygodę z pająkami.

Dodatkową komplikacją jest rozmnażanie. Okres godowy w naturze przypada na kwiecień i maj, kiedy samce nocą wędrują w poszukiwaniu samic, prawdopodobnie kierując się feromonami osadzonymi w sieci. Samica na początku lipca zamyka wejście do nory i po czasie od jednego do siedmiu miesięcy składa kokon o średnicy około 1,5 cm, zawierający od 100 do 250 jaj. W terrarium kokony chętnie umieszcza blisko źródła ciepła. Inkubacja powinna trwać 30-50 dni. Młode osobniki potrafiają polować grupowo, jednak po trzeciej wylince pojawia się kanibalizm, co wymaga rozdzielenia potomstwa.

Samice żyją ponad 5 lat. Samce giną wkrótce po osiągnięciu dojrzałości.

Macrothele calpeiana. Rodzina: Hexathelidae. Zasięg: południowy Półwysep Iberyjski, głównie Andaluzja (prowincje Cádiz, Sewilla, Málaga, Granada, Huelva, Badajoz, Estremadura).