Kiedy w 2025 roku do sieci trafiły doniesienia o odkryciu nowego gatunku ptasznika z ciałem długim na szesnaście centymetrów, komentarze w arachnofilskich grupach eksplodowały. Szesnaście centymetrów ciała, nie rozpiętości nóg. To byłby absolutny potwór, większy od niejednego jaszczura i godny osobnego rozdziału w kryptozologii. Tymczasem prawda wymagała jedynie chwili z kalkulatorem i oryginałem publikacji naukowej: ciało Arboriticus giganteus mierzy niespełna pięć i pół centymetra. Ktoś po drodze pomylił się o jakieś dwieście procent.

Długa droga z lasu do opisu naukowego

Historia tego gatunku zaczyna się niemal pół wieku temu, w brazylijskim stanie Espírito Santo. Tam, w gęstwinie Maty Atlântiki (lasu atlantyckiego), w roku 1981 schwytano samca, który trafił do zbiorów muzealnych i cierpliwie czekał na swoją kolej. Czekał czterdzieści cztery lata. Dopiero w 2025 roku Borkos i Bertani opublikowali w czasopiśmie Zootaxa formalny opis, włączając ten okaz do grona pięciu nowo opisanych gatunków rodzaju Arboriticus. Holotyp, czyli egzemplarz typowy stanowiący punkt odniesienia dla całego gatunku, to właśnie ów muzealny samiec z 1981 roku.

Mata Atlântica to jeden z najbardziej bioróżnorodnych, a zarazem najbardziej zagrożonych ekosystemów na świecie. Zalesione zbocza Espírito Santo kryją jeszcze wiele tajemnic, a Arboriticus giganteus jest tego dowodem.

Wygląd

Wróćmy do liczb, bo historia z mediami jest naprawdę pouczająca. Karapaks holotypu mierzy nieco ponad osiemnaście milimetrów, chelicery kolejne dziesięć i pół, a odwłok niecałe dwadzieścia sześć. Złożone razem daje to około pięciu i pół centymetra długości ciała, co przy szacowanej rozpiętości nóg rzędu trzynastu centymetrów czyni z tego pająka solidnego, ale zupełnie normalnego przedstawiciela swojej grupy. Przednia para nóg ma łącznie około pięćdziesięciu milimetrów, tylna sięga sześćdziesięciu.

Co warte odnotowania: holotypem jest samiec, a samice tego gatunku są większe (podobnie jak u ogromnej większości ptaszników). Tylne odnóża samic są mocne i pokryte sztywnymi włoskami. Skąd więc nazwa "giganteus"? Otóż Arboriticus giganteus jest po prostu największym gatunkiem w obrębie swojego rodzaju, czyli wśród pięciu opisanych do tej pory arborityków. Do połowy rozmiarów Theraphosa blondi, największego ptasznika świata, nawet nie dobija.

W terrarium

Arboriticus giganteus to gatunek nadrzewny, co od razu podpowiada ogólny schemat aranżacji: wysoki zbiornik, pionowe kryjówki, fragmenty kory i gałęzie do wspinaczki. Wilgotność powinna odzwierciedlać warunki tropikalnego lasu atlantyckiego, a Espírito Santo to klimat ciepły przez cały rok.

Jest jednak pewien haczyk, i to dość poważny. Do dzisiaj schwytano zaledwie dwa okazy tego gatunku. Oba spoczywają w kolekcjach muzealnych jako materiał typowy. Żaden nie trafił do hodowli. Arboriticus giganteus z największym prawdopodobieństwem nie jest dostępny w terraryskim obiegu i nie wiadomo, kiedy to się zmieni. Wszelkie rozważania o konkretnych parametrach hodowli pozostają więc na razie czysto teoretyczne: nie ma hodowców, którzy mogliby podzielić się obserwacjami z pierwszej ręki.

Temperament i trudność hodowli

Trudność? Na pierwszym miejscu stoi trudność zgoła niecodzienna: zdobycie okazu. Nie dlatego, że gatunek jest wyjątkowo kapryśny (tego po prostu nie wiadomo), ale dlatego, że nie istnieje jako terrarystyczny obiekt. Dwa muzealnie zakonserwowane egzemplarze to za mało, żeby wyciągać jakiekolwiek wnioski o charakterze czy codziennych wymaganiach.

Jeśli kiedyś Arboriticus giganteus pojawi się w hodowli (a Mata Atlântica kryje pewnie znacznie więcej okazów niż dwa), będzie to zapewne gatunek dla osób z doświadczeniem w prowadzeniu nadrzewnych ptaszników. Tropikalny las atlantycki, wysoka wilgotność, pionowy tryb życia: to nie jest kombinacja dla kogoś, kto właśnie kupił swoje pierwsze terrarium.

Na razie ten "gigant" żyje głównie w publikacjach naukowych i w legendzie o mediach, które zamieniły pięć i pół centymetra w szesnaście.

Arboriticus giganteus. Rodzina: nie podana w dostępnych danych. Zasięg: Brazylia, stan Espírito Santo, las atlantycki (Mata Atlântica).