Wyobraź sobie majową łąkę gdzieś pod Wrocławiem. Trawa niska, słońce jeszcze nie przygrzewa mocno, a w gęstwinie źdźbeł ktoś czuwa przy różowawym kokonie z poświęceniem godnym zawodowego ochroniarza. To samica Cheiracanthium erraticum, najpospolitszego kolczaka w Polsce, który na pierwszy rzut oka wygląda niepozornie. Wystarczy go jednak potraktować nieproszonym palcem, żeby szybko zrewidować tę ocenę.

Kto to jest i skąd pochodzi

Cheiracanthium erraticum jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym w całej Europie i Azji, ale zawsze lokalnym: nawet na sprzyjającym terenie nie spotka się go wszędzie jednakowo licznie. W Polsce jest dość pospolity i jednocześnie jest jednym z największych przedstawicieli rodzaju Cheiracanthium, w którym krajowa lista liczy od 9 do 10 gatunków.

Typowe siedliska to łąki i wrzosowiska porastające nisko rosnącą roślinność, przeważnie umiarkowanie wilgotną. Coraz częściej jednak erraticum pojawia się w pobliżu zabudowań, więc szansa na spotkanie z nim rośnie nawet bez wyprawy w teren.

Dodatkowa komplikacja: gatunek jest morfologicznie bardzo podobny do Ch. punctorium i pewne oznaczenie wymaga zbadania narządów płciowych. Wyraźniejszy, bardziej kontrastowy pasek na odwłoku stanowi użyteczną wskazówkę w terenie, ale nie jest dowodem samym w sobie. Okazy bez wyraźnego paseczka to najprawdopodobniej właśnie erraticum, a nie rzadszy i bardziej okazały punctorium.

Wygląd

Cheiracanthium erraticum prezentuje się w spokojnej, aksamitnej palecie jasnych brązów. U samicy kontrast jest wyraźny: ciemnobrązowy karapaks zestawiony z jasnym, niemal kremowym odwłokiem daje efekt dwubarwności, która od razu zwraca uwagę. Samce mają kolory jaskrawsze. Oba płcie łączy ciemny pasek biegnący wzdłuż odwłoka oraz dwa równoległe rzędy drobnych, jaśniejszych kropek widocznych od spodu.

Dymorfizm płciowy przejawia się też w kształcie odwłoka: u samicy jest on owalny, u samca wyraźnie wydłużony. Na jego końcu widać charakterystyczne, nieco dłuższe kądziołki przędne. Ale tym, co od razu przyciąga wzrok, są przednie odnóża, nieraz przekraczające długością samo ciało pająka. To właśnie one pozwalają odróżnić kolczaki od gatunków z rodziny Clubionidae, które na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie.

W terrarium

Cheiracanthium erraticum nie jest gatunkiem hodowanym masowo i brakuje usystematyzowanych zaleceń terrariowych. Z biologii wynika, że gatunek preferuje niską roślinność i umiarkowaną wilgotność. W naturze większość doby spędza ukryty w pajęczynowym oprzędzie umieszczonym nisko nad ziemią lub wręcz przy samej powierzchni. Jest nocny, więc aktywność obserwuje się głównie po zmroku.

Żywi się polując aktywnie. Do łapania zdobyczy używa długich przednich odnóży, imponującej szybkości i potrafi skakać na krótkie odległości, żeby zaskoczyć ofiarę. Jeśli ktoś decyduje się na obserwację lub hodowlę, powinien mieć na uwadze, że gatunek ma silny jad i duże szczękoczułki. Ugryzienie zdecydowanie nie należy do przyjemnych.

Temperament i trudność hodowli

Tu nie ma co owijać w bawełnę: Cheiracanthium erraticum to pająk z charakterem. Samice w okresie ochrony kokonu są wyjątkowo agresywne i rzucają się na każdego intruza, który podejdzie za blisko. Zachowanie jest łudząco podobne do instynktu strażniczego obserwowanego u Steatoda. Samce, choć z pozoru drobniejsze, mają proporcjonalnie większe chelicery i robią niemałe wrażenie.

Ważna informacja, szczególnie dla osób, które erraticum spotykają przypadkowo w terenie: pająk ten nie atakuje człowieka z własnej inicjatywy. Agresja jest reakcją obronną, a nie wyrazem łowieckiego temperamentu. Daj mu spokój, on odwzajemni.

Gatunek można zakwalifikować jako średniozaawansowany pod względem obsługi. Biologia jest stosunkowo prosta, ale potencjalnie bolesne ukąszenie i obronna gwałtowność wymagają szacunku i ostrożności przy każdej manipulacji.

Cheiracanthium erraticum. Rodzina: Cheiracanthiidae. Zasięg: Europa i Azja (siedliska lokalne: łąki, wrzosowiska z niską roślinnością; w Polsce gatunek dość liczny, najpospolitszy krajowy kolczak).