Jest takich kilka gatunków, których samo zdjęcie sprawia, że zaciskasz pięść i szepczesz pod nosem: "kiedyś go będę miał". Augacephalus breyeri należy do tej kategorii bez żadnych wątpliwości. Złote linie promieniście rozchodzą się od centrum karapaksu, czarna maska wokół oczu nadaje mu wyraz groźnej dystynkcji, a pomarańczowe akcenty na stopach i spodzie odwłoka dopełniają obrazu. Ten pająk wygląda jak ręcznie malowany przez kogoś z nadmiarem talentu i wolnego czasu. Problem w tym, że zdobycie go w Polsce to osobna historia, niemal legendarna.

Skąd pochodzi i jak żyje

Augacephalus breyeri to mieszkaniec afrykańskich sawann. Jego zasięg obejmuje KwaZulu-Natal i Kruger National Park w Republice Południowej Afryki, Maputo w Mozambiku oraz Mbuluzi Nature Reserve w Suazi. To krajobrazy otwarte i gorące, z wyraźną zmiennością pór. Roczna suma opadów na jego terenach waha się od 500 do 900 mm, a średnia temperatura przez cały rok trzyma się w okolicach 26 do 29 stopni Celsjusza.

W takich warunkach pająk musi być praktyczny. Breyeri nie kopie skomplikowanych korytarzy od zera, jeśli może tego uniknąć. Chętnie zajmuje nory wykopane przez inne zwierzęta albo buduje gniazdo między kamieniami i roślinnością. Gotowa norka to gotowa ochrona przed afrykańskim upałem.

Taksonomicznie warto wiedzieć, że do 2002 roku gatunek figurował jako Pterinochilus breyeri. Dopiero Gallon przeniósł go do nowo utworzonego rodzaju Augacephalus. Pająk posiada narządy strydulacyjne typu II, co oznacza, że potrafi wydawać charakterystyczne dźwięki przez pocieranie odpowiednich struktur ciała.

Wygląd

Żaden opis tekstowy nie odda w pełni tego, jak wygląda dorosła samica Augacephalus breyeri, ale spróbujmy. Dorasta do 5 cm długości ciała, a samiec jest przy niej miniaturą: niecałe 2 cm, około 18 mm. Różnica robi wrażenie.

Karapaks to prawdziwy punkt centralny. Od fovea (wgłębienia pośrodku karapaksu) we wszystkich kierunkach rozchodzą się złote linie na tle brązowego i beżowego tła. Wokół oczu widnieje czarna maska, nadająca całości niemal heraldyczny charakter. Fovea ma lekko półokrągły kształt, wyraźnie inny niż u spokrewnionych gatunków, takich jak Augacephalus ezendami czy Augacephalus junodi.

Odwłok jest beżowy i gęsto pokryty cętkami tworzącymi ornamentowy wzór. Spód odwłoka jest jednolicie pomarańczowy, u niektórych osobników z ledwo zauważalną jaśniejszą opaską. Mostek jest czarny, podobnie jak trochantry i biodra od wewnętrznej strony. Na mostku rosną charakterystyczne długie włoski, czarne lub pomarańczowe: właśnie ta cecha odróżnia breyeri od pozostałych gatunków w rodzaju. Widoczne są też trzy pary sigilla, czyli wcięć będących punktami zaczepienia wewnętrznych mięśni.

Nogi mają swój własny urok. Stopa i pięta pierwszej pary odnóży są intensywnie pomarańczowe, u pozostałych par i nogogłaszczek pomarańczowy jest tylko ostatni segment. Wewnętrzne strony pierwszej i drugiej pary odnóży zdobią czarne pasy, a uda i golenie od spodu pokryte są gęstymi, jasnymi włoskami.

W terrarium

Dorosły osobnik dobrze czuje się w terrarium o wymiarach około 30 na 30 na 30 cm albo nieco mniejszym, 30 na 20 na 20 cm. Pojemnik może się otwierać z przodu lub góry. Ważne, żeby wentylacja była wykonana z nawiercanej aluminiowej płytki: druciane i plastikowe siatki breyeri potrafi przegryźć, więc lepiej nie ryzykować. Jako podłoże sprawdza się mieszanka piasku lub żwirku z włóknem kokosowym, które dobrze oddaje charakter naturalnego podłoża sawanny.

Temperatura w terrarium powinna wynosić od 24 do 28 stopni Celsjusza w ciągu dnia, z kilkustopniowymi spadkami nocnymi. Wilgotność utrzymujemy na poziomie 40 do 60 procent. To warunki zbliżone do środowiska naturalnego: ciepłe, ale niezbyt wilgotne przez cały rok.

Temperament i trudność hodowli

Augacephalus breyeri to gatunek dla hodowców z doświadczeniem, i to nie dlatego, że jest wyjątkowo wymagający w codziennym utrzymaniu. Wyzwanie zaczyna się wcześniej, przy samym zdobyciu zwierzęcia.

Samice dojrzewają przy długości ciała około 4 cm i mogą żyć nawet do 15 lat. Samce po ostatniej wylince mają przed sobą tylko około 6 miesięcy: typowy, smutny los samca ptasznika. Dorosłe samce łatwo rozpoznać po bulbusach na nogogłaszczkach i hakach goleniowych na pierwszej parze odnóży. Te haki to zresztą cecha odróżniająca breyeri od spokrewnionego Augacephalus junodi. Płeć można określić już u niedorosłych osobników na podstawie wylinki lub budowy szczeliny płciowej.

Jeśli chodzi o rozmnażanie, konkretnych danych jest niewiele. Przypuszcza się, że warunki składania kokonu, czas rozwoju nimf i liczba młodych są podobne jak u Augacephalus ezendami.

W Polsce gatunek jest prawdziwą rzadkością. Znane jest jedno rozmnożenie na krajowym rynku, a wcześniejsze egzemplarze trafiały do hodowców głównie przez import z Niemiec. Dostępne są zazwyczaj odłowione samice, samce są jeszcze trudniej do zdobycia. Mówiąc wprost: jeśli widzisz breyeri w ofercie, nie odkładaj decyzji na później.

Augacephalus breyeri. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Republika Południowej Afryki (KwaZulu-Natal, Kruger National Park), Mozambik (Maputo), Suazi (Mbuluzi Nature Reserve).