Wyobraź sobie, że rozpakowujesz zakupy i spomiędzy kiści bananów wyłazi coś brązowego, paskowanego i wyraźnie niezadowolonego z podróży. Europejskie tabloidy natychmiast krzyczą o „śmiercionośnym pająku z bananów", wzywany jest specjalista, a sklep ewakuowany. Tymczasem winowajca, Cupiennius salei, siedzi w pudełku i ma w zasadzie jedno marzenie: żeby go zostawić w spokoju. To jeden z najlepiej przebadanych gatunków pająków na świecie, prawdziwa gwiazda naukowych laboratoriów, a zarazem gatunek, który hodowcy wciąż odkrywają na nowo.

Skąd pochodzi i gdzie mieszka

Cupiennius salei to mieszkaniec Ameryki Środkowej, przede wszystkim Gwatemali, Belize, Nikaragui i północnej Kostaryki. Nie szuka gorących nizinnych dżungli, woli chłodniejsze tereny na wysokości około 1000 metrów nad poziomem morza, gdzie powietrze jest rześkiejsze, a ciepłota skromniejsza. W praktyce oznacza to plantacje kawy i herbaty, w których pająk chowa się w cieniu wilgotnych upraw przez cały dzień, a nocą wyrusza na polowanie. Zasiedla też bromelie, stąd jedna z jego angielskich nazw: bromeliad spider. Nie buduje sieci ani gniazd, zamiast tego korzysta z liści, pni i naturalnych zakamarków jako tymczasowych kryjówek.

Do Europy trafia jako pasażer na gapę w transportach tropikalnych owoców. Przez dekady zdobył złą sławę, bo razem z nim podróżują przedstawiciele rodzaju Phoneutria, pająki bananowe z naprawdę groźnym jadem, a oba rodzaje wyglądają niepokojąco podobnie. Cupiennius salei należy jednak do osobnej rodziny Trechaleidae i choć z Phoneutrią jest spokrewniony, pod względem jadowitości to zupełnie inne kategorie.

Wygląd

Dorosła samica robi wrażenie. Ciało osiąga 3 cm długości, a rozpiętość odnóży sięga 16 cm. Barwa górnej części ciała to mieszanka oliwkowej zieleni, rudości i beżu, odnóża wyraźnie prążkowane, spód odwłoka czarny z pomarańczowo-czerwonymi wzorami i charakterystycznym ciemnym trójkątem biegnącym aż do kądziołków. Głowotułów wyraźnie spłaszczony, oczy ustawione z przodu, a sternum jaśniejsze i połyskujące.

Samiec jest smuklejszy i jaśniejszy: z wiekiem przybiera kremową barwę. Młode osobniki są intensywnie pomarańczowe, co z czasem zanika. Odmiana z Belize bywa wyraźnie intensywniej ubarwiona niż forma klasyczna.

W terrarium

Cupiennius salei jest gatunkiem nadrzewnym, który rzadko przebywa przy ziemi. Preferuje wyższe partie terrarium i stale utrzymuje nić asekuracyjną podczas wspinaczki. Dla dorosłej samicy minimalne sensowne wymiary to 25x25x30 cm z wysokością jako dominującym wymiarem. Jako podłoże sprawdza się włókno kokosowe, które dobrze trzyma wilgotność. Niezbędne są kawałki kory korkowej i gałęzie do wspinaczki. Skrytki w stylu kokosowych nor są zbędne, pająk i tak spędzi czas na ściance lub pokrywie.

Temperatura optymalna wynosi 22-24°C, co wynika wprost z górskiego pochodzenia gatunku. Ogrzewanie i oświetlenie są zbędne, a przy nieuwadze mogą wręcz zaszkodzić. Wilgotność powinna utrzymywać się stale na poziomie około 75%. Spryskiwanie raz w tygodniu większą ilością wody sprawdza się dobrze, choć warto pilnować, żeby nie zaniedbać nawilżania przed wylinką, bo zbyt niska wilgotność może zakończyć się tragicznie.

Przy karmieniu można liczyć na entuzjazm. Cupiennius salei je ile wlezie i atakuje ofiarę momentalnie. Młode osobniki dostaną muszki owocowe i wylęg świerszcza, starsze świerszcze, karaluchy i muchy. Polowanie na latające owady to osobny spektakl: pająk potrafi wykonać kilkunastocentymetrowy skok, złapać muchę w locie i zawisnąć na nitce pajęczyny. Widowisko warte slow-motion.

Temperament i trudność hodowli

Tu zaczyna się część, która eliminuje nierozważnych. Cupiennius salei jest piekielnie szybki. Nie agresywny, ale szybki. Podczas przesadzania potrafi natychmiast zacząć eksplorować pojemnik, ściany i ręce opiekuna w tempie, które odbiera chęć do dalszych eksperymentów. Woli uciec niż ugryźć, ale ucieczka przy tej prędkości to realne ryzyko. Obsługa wymaga spokoju, szkła bezpieczeństwa i skupienia.

Jad jest jednym z najlepiej przebadanych w świecie pająków, rozkładanym na czynniki pierwsze od lat pięćdziesiątych XX wieku. Zawiera około 250 różnych składników, działa silnie neurotoksycznie na owady i stawonogi. Na człowieka? Ból w miejscu ukąszenia i zaczerwienienie. Nieprzyjemne, ale nie wymaga wizyty na izbie przyjęć.

Rozmnażanie przebiega zadziwiająco sprawnie. Samice składają 3-4 kokony w ciągu życia, każdy z 250-300 jajami, z blisko stuprocentową skutecznością lęgu. Hodowla grupowa młodych nie wchodzi w grę, bo rodzeństwo chętnie zjada się nawzajem. Samce dożywają około 480 dni, samice 600, dojrzałość płciowa następuje po mniej więcej roku.

To gatunek dla kogoś, kto chce zobaczyć prawdziwego nocnego myśliwego w akcji i nie boi się prędkości. Ptasznikiem nie jest, i właśnie to robi z niego coś osobnego.

Cupiennius salei. Rodzina: Trechaleidae. Zasięg: Ameryka Środkowa (Gwatemala, Belize, Nikaragua, północna Kostaryka), plantacje i lasy deszczowe na wysokości około 1000 m n.p.m.