Wyobraź sobie pająka, który żyje w Afryce, Azji, Ameryce Środkowej, Europie i na Florydzie. Który przetrwa polską zimę, a w tropikach robi się tak liczny, że sadownicy sięgają po opryski chemiczne. Który tka nie jedno koło, lecz całe miasto pajęczych sieci. To nie jest science fiction. To Cyrtophora citricola, namiotowiec opuncjowy, jeden z najbardziej niedocenianych pająków jakie możesz spotkać lub wziąć pod dach.

Skąd pochodzi i gdzie go szukać

Pierwszego naukowego opisu Cyrtophora citricola dokonano w 1760 roku, a miejscem, w którym odkryto gatunek, był Jemen. Od tamtej pory pająk rozszedł się po świecie tak skutecznie, że dziś możemy go oficjalnie nazwać kosmopolitą. Zasiedla Afrykę, Azję, Europę, Amerykę Środkową i Północną, a jedyne miejsce na Ziemi, gdzie go nie znajdziesz, to Antarktyda. Nawet na Florydę trafił, choć tam jako gatunek introdukowany.

Polska to ciekawszy przypadek. Cyrtophora citricola nie jest u nas pająkiem rodzimym w klasycznym sensie, ale w najcieplejszych mikrośrodowiskach, zwłaszcza na Dolnym Śląsku i we Wrocławiu, populacje mają realną szansę, żeby się utrzymać. Wrocław bywa zresztą nazywany "wyspą ciepła" na polskiej mapie klimatycznej, co dla tego gatunku ma konkretne znaczenie. Ciekawostka z pierwszej ręki: hodowca piszący o tym gatunku otrzymał niespodziewanie dwie dorosłe samice i blisko tysiąc młodych pajączków. Część z nich rozważa wypuszczenie właśnie we Wrocławiu.

Wygląd

Cyrtophora citricola należy do rodziny krzyżakowatych (Araneidae), ale wygląda inaczej niż większość kuzynów. Charakterystyczną cechą są wypustki na odwłoku, dosłownie rogi, które nadają sylwetce niecodzienny, rzeźbiony kształt. Boki odwłoka zdobi sześć jaśniejszych punktów ułożonych w zygzakowaty wzór, co przy odpowiednim świetle wygląda naprawdę efektownie.

Gatunek jest barwnie zmienny w sposób, który potrafi zaskoczyć. Dwa osobniki tego samego gatunku, trzymane obok siebie, mogą wyglądać jak zupełnie różne zwierzęta. Forma ciemna uchodzi za szczególnie efektowną i jest chętnie poszukiwana przez hobbyistów. Jeśli więc trafisz na okazy o różnym ubarwieniu i zaczniesz wątpić w oznaczenie, spokojnie: to normalne przy tym gatunku.

W terrarium

Hodowla Cyrtophora citricola wymaga przede wszystkim jednej rzeczy: przestrzeni pionowej. Ten pająk jest sieciowcem, ale jego sieci nie mają nic wspólnego ze szprychowym kołem klasycznego krzyżaka. Namiotowiec buduje złożone, wielowarstwowe konstrukcje przestrzenne, coś między wiszącym hamakiem a architektoniczną instalacją. Każda sieć to osobny projekt, przemyślany i rozbudowany.

Co więcej, Cyrtophora citricola w naturze tworzy kolonie. Liczne sieci splatają się przestrzennie, tworząc wspólną strukturę, ale każdy pająk pilnuje swojej własnej strefy i nie toleruje obcych na własnym terytorium. To rzadkie zachowanie wśród pająków, szczególnie u przedstawicieli Araneidae. W terrarium można więc utrzymywać grupę osobników, pod warunkiem że każdy ma wystarczająco dużo miejsca na własną budowlę.

Temperaturowo ten gatunek nie jest wymagający, wręcz odwrotnie. Przeżywa temperatury poniżej zera i radzi sobie z polską zimą. Pełnię możliwości pokazuje oczywiście w warunkach ciepłych i tropikalnych, ale dla hodowcy oznacza to komfortową sytuację: nie musisz instalować specjalistycznego ogrzewania, żeby zwierzę przeżyło.

Temperament i trudność hodowli

Cyrtophora citricola to pająk spokojny i przewidywalny. Nieagresywny, mało mobilny, nie ma w zwyczaju porzucać swojej sieci i wędrować po terrarium bez celu. Gdy poczuje się zagrożony, reaguje na dwa sposoby: albo opuszcza się na nitce na podłoże i sprawnie ucieka, albo podkula nogi pod ciało i zastyga w bezruchu, licząc na to, że stanie się niewidzialny. Żadnego dramatyzmu, żadnych gwałtownych reakcji.

Dla kogo jest to gatunek? Właściwie dla każdego. Brak wymagań termicznych, spokojny temperament i tolerancja na warunki sprawiają, że Cyrtophora citricola może być pierwszym pająkiem sieciowym dla osoby, która do tej pory trzymała ptaszniki. Jedyna rzecz, której naprawdę potrzebujesz, to przestronne terrarium z pionową strukturą do budowania sieci.

Warto dodać, że w rejonach upraw cytrusowych gatunek ten jest traktowany jako szkodnik. Sieci są tam tak rozbudowane i gęste, że przykrywają liście, ograniczają fotosyntezę i uszkadzają rośliny do tego stopnia, że sadownicy sięgają po chemię. Trudno jednak patrzeć na to inaczej niż z pewnym podziwem: niewielu pająków na świecie ma na tyle imponującą architekturę, żeby zakłócić rytm rolnictwa.

Cyrtophora citricola. Rodzina: Araneidae (krzyżakowate). Zasięg: gatunek kosmopolityczny, Afryka, Azja, Europa, Ameryka Środkowa i Północna (Floryda jako introdukowany); w Polsce notowany na Dolnym Śląsku.