Wyobraź sobie, że kupujesz pająka oznaczonego jako młoda samica, spokojnie czekasz pół roku i przy kolejnym przekładaniu odkrywasz, że masz samca tuż przed ostatnią wylinką do dorosłości. Tak właśnie zaczyna się wiele przygód z Heteroscodra maculata. To gatunek, który potrafi zaskoczyć jeszcze zanim zdążysz go dobrze poznać, i który w polskiej społeczności hodowców zyskał sobie przydomek "biały diabeł" oraz "szatan" całkowicie zasłużenie.

Skąd pochodzi ta "śnieżna" bestia?

Tu kryje się pierwsza pułapka dla niewtajemniczonych. Polska nazwa "ptasznik śnieżny" sugeruje coś zimnego, może himalajskiego. Nic bardziej mylnego. Heteroscodra maculata pochodzi z zachodniej i centralnej Afryki, konkretnie z terenów Togo i Kamerunu. Tam, gdzie gorąco i wilgotno przez cały rok, daleko od jakiegokolwiek śniegu. W naturze prowadzi nadrzewny tryb życia, budując gniazda z pajęczyny wśród gałęzi i krzewów, w dziuplach i zagłębieniach, często tuż nad ziemią.

Angielskie nazwy mówią znacznie więcej: Togo Starburst Baboon albo Ornamental Baboon. I właśnie te określenia lepiej oddają charakter tego gatunku.

Wygląd

Dorosła samica robi wrażenie nawet na doświadczonych hodowcach. Ciało dorasta do 6 cm, rozstaw odnóży sięga 14-15 cm, a ubarwienie przechodzi od oliwkowej zieleni młodych osobników przez coraz jaśniejsze szarości aż po kremowe, niemal śnieżnobiałe tony pokryte czarnymi kropkami i brunatnymi wzorami. Na karapaksie widnieje charakterystyczny ornament w kształcie gwiazdy, skąd bierze się część angielskiej nazwy. Odnóża są grube i masywne, pokryte gęstą warstwą brązowych włosków. Gatunek jest aktywny głównie nocą, kiedy ta kolorystyka prezentuje się szczególnie imponująco.

Dymorfizm płciowy jest tu wyraźny i bezlitosny. Dorosły samiec jest znacznie mniejszy od samicy, a hodowcy porównują tę parę do małej ciotki obok dużej cioci. Samiec ma jasnobrązowe ubarwienie miejscami z zielonkawymi odcieniami, haczyki na pierwszej parze odnóży i narządy kopulacyjne na nogogłaszczkach. Płeć u niedojrzałych osobników można rozpoznać już po budowie płytki płciowej lub z wylinki.

W terrarium

Heteroscodra maculata to gatunek nadrzewny, więc terrarium musi być zorientowane pionowo. Dla dorosłego osobnika odpowiednie są wymiary około 20x20x40 cm (długość, szerokość, wysokość). Wentylacja jest konieczna, najlepiej w formie nawiercanej aluminiowej płytki, bo druciane i plastikowe siatki mogą zostać przegryzione.

Jako podłoże sprawdza się kwaśny torf lub włókno kokosowe w grubej warstwie, lekko podpłakane, żeby utrzymać wilgotność na poziomie 70-80%. Samica chętnie buduje rozbudowane gniazdo, potrafi zakleić każdy otwór pajęczyną i całkowicie zamurować się we własnym bunkrze. Warto umieścić w terrarium konar lub korzeń jako rusztowanie, bo pająk zbuduje gniazdo samodzielnie i sztuczne kryjówki nie są potrzebne.

Temperatura dzienna powinna wynosić 24-29°C, nocna może spadać do 20°C. Wilgotność poniżej 75% to za mało. Centralna Afryka to gorące i wilgotne środowisko i warunki w terrarium powinny to odzwierciedlać.

Temperament i trudność hodowli

Tu nie ma żadnych złudzeń ani kompromisów. Heteroscodra maculata jest ekstremalnie szybka, wyjątkowo jadowita i aktywnie agresywna. Jeśli znajdzie okazję użycia jadu, z niej skorzysta. Doświadczeni hodowcy używają przy obsłudze patyczków o długości 40-50 cm zamiast standardowej pęsety, żeby zachować bezpieczny dystans, i wymagają od siebie pełnego skupienia przy każdej interwencji.

Jad tego gatunku należy do najsilniejszych wśród ptaszników hodowlanych i jest wymieniany w jednym szeregu ze Stromatopelma calceatum jako gatunek BTV, budząca największy respekt. Ukąszenie do przyjemnych nie należy, co w środowisku hodowców jest eufemizmem oznaczającym naprawdę poważną sprawę.

W polskiej społeczności arachnomaniaków krąży popularne powiedzenie: "Heteroscodra makul jak ucieknie, nawiedzona chata". I nie jest to żart. Nawet bardzo małe osobniki są już zaskakująco szybkie i podejmują próby ucieczki przy każdej okazji. Ten gatunek absolutnie nie nadaje się dla początkujących hodowców.

Na plus: samica może żyć ponad 15 lat i jest bardzo płodna. Jeden kokon daje 100-200 młodych, a samica może składać kolejne kokony wielokrotnie. Kokon wbudowuje w ściankę gniazda w formie hamaka, charakterystycznie dla afrykańskich ptaszników, a nie jako oddzielną okrągłą piłkę jak gatunki z Ameryk czy Azji.

Mimo trudnego charakteru gatunek cieszy się dużą popularnością wśród zaawansowanych hodowców. Wygląd, nocna aktywność i długowieczność samicy robią swoje. Makurat nigdy nie za dużo, jak mówią hobbyści. I trudno się z tym nie zgodzić.

Heteroscodra maculata. Rodzina: Stromatopelminae (Theraphosidae). Zasięg: zachodnia i centralna Afryka (Togo, Kamerun i okolice).