Ktoś, kto wymyślił angielską nazwę tego pająka, musiał mieć albo bardzo skromne wymagania estetyczne, albo widział go wyłącznie w złym świetle. "Haitian Brown" nie zdradza absolutnie nic z tego, co zobaczy każdy, kto po raz pierwszy spojrzy na dorosłego Phormictopus cancerides przy odpowiednim doświetleniu: metaliczny blask karapaksu, niebieskozielone połyski na odnóżach i opistosomie, a u odmiany fioletowej jeszcze różowawa tarcza grzbietowa i fioletowe zabarwienie, które robi wrażenie nawet na doświadczonych hodowcach. Ten pająk to po prostu okaz.

Skąd pochodzi i gdzie żyje

Phormictopus cancerides to mieszkaniec wyspy Hispaniola, czyli Republiki Dominikańskiej i Haiti, choć jego zasięg sięga dalej. Gatunek notowany jest też na Kubie, Puerto Rico oraz w Brazylii. Co ciekawe, żyje na zaskakująco zróżnicowanym terenie: Hispaniola oferuje zarówno obszary górzyste i wyżynne, jak i niziny oraz lasy deszczowe. Temperatury w ciągu roku wahają się od 23 do 35 stopni Celsjusza, a tereny wyżynne bywają wyraźnie chłodniejsze od nizinnych. Taka rozpiętość biotopów sprawia, że gatunek jest całkiem plastyczny i nie wymaga laboratoryjnej precyzji w hodowli.

Warto wiedzieć, że w obrębie gatunku rozróżniamy trzy podgatunki. Phormictopus cancerides cancerides (znany też pod synonimem Mygale erichsoni) pochodzi wyłącznie z Haiti i to właśnie on cechuje się fioletowym zabarwieniem z metalicznie różową tarczą grzbietową. Dwa pozostałe: P. c. centumfocensis i P. c. tenuispina mają ubarwienie brązowe. W hobby funkcjonuje nieformalne rozróżnienie na odmianę "violet" i "gold", i to ta pierwsza zwykle wywołuje szerokie oczy u nowych hodowców.

Wygląd

Dorosłe samice dorastają do 7-8 cm ciała, a cały rodzaj Phormictopus może osiągać rozstaw nóg rzędu 15-20 cm. Mówimy więc o prawdziwym gigancie. Lekko złotawy karapaks mieniący się w ciepłych odcieniach, u odmiany fioletowej uzupełniony fioletowymi połyskami na odnóżach i karapaksie, a przy dobrym doświetleniu niebiesko-zielone refleksy na opistosomie robią swoje. Budowa masywna, odnóża długie, całość sprawia wrażenie solidności.

Młode osobniki wyglądają zupełnie inaczej niż dorosłe: są ciemnoniebieskie, niemal granatowe. Hodowcy nierzadko zachwycają się nimi równie mocno co dorosłymi. Dymorfizm płciowy u dorosłych osobników jest wyraźny: samce posiadają bulbusy na nogogłaszczkach i haczyki goleniowe na pierwszej parze odnóży, a płytka płciowa wyraźnie różni się od samiczej.

W terrarium

Małe osobniki zaczynają przygodę z terrarium w pojemniku 15x15x15 cm i stopniowo przechodzą do większych w miarę wzrostu. Dorosła samica potrzebuje minimum 40x35x30 cm. Podłożem może być kwaśny torf lub substrat kokosowy, a warstwa powinna mieć co najmniej 10 cm głębokości. Bez możliwości norowania ten pająk po prostu nie będzie miał szansy na naturalne zachowanie: gatunek uwielbia kopać i robi to przy każdej okazji. Jako punkt startowy dla nory sprawdzi się kawałek korzenia lub tuba korkowa, a resztę pająk załatwi sam.

Miseczka z wodą to absolutny obowiązek: P. cancerides korzysta z niej regularnie i chętnie. Wilgotność powinna się utrzymywać w przedziale 75-85%, a żywe rośliny w terrarium mogą w tym pomóc. Jest jednak ważne zastrzeżenie: mimo że wilgotność bywa stosunkowo wysoka, doświadczeni hodowcy i obserwatorzy warunków naturalnych na Dominikanie podkreślają zgodnie, że gatunek preferuje warunki raczej suche. Lepiej nie przesadzać z podlewaniem. Sucho jest bezpieczniej niż mokro.

Temperatura dzienna powinna wynosić 26-28 stopni Celsjusza, nocna może spokojnie spadać do 18-20 stopni. Takie dobowe wahania naśladują warunki naturalne i gatunek dobrze je znosi. Jeśli chodzi o żywienie: Phormictopus cancerides je chętnie i sporo. Szarańcza i inne standardowe bezkręgowce są przyjmowane bez dyskusji. Po wylince warto odczekać około tygodnia z pierwszym pokarmem, dając pancerzowi czas na stwardnienie.

Temperament i trudność hodowli

To jeden z tych ptaszników, który zwyczajnie nie lubi siedzieć w ukryciu. Aktywny, dużo kopie, dużo je i nie chowa się przed okiem hodowcy, co dla wielu osób jest dużym plusem. Obserwacja codziennych rytuałów tego pająka naprawdę wciąga. Jednocześnie przy takim rozmiarze zawsze warto zachować odpowiedni spokój i szacunek do zwierzęcia.

Rozmnażanie to osobny rozdział i nie należy do najłatwiejszych. Skompletowanie dorosłej pary bywa wyzwaniem, a samica podczas kopulacji potrafi być agresywna wobec samca. Jeśli zbliżenie się powiedzie, samica po 4-9 miesiącach wije kokon zawierający od 120 do 200 jajeczek, a po kolejnych mniej więcej czterech miesiącach wychodzą młode. Kluczowa zasada po złożeniu kokonu: zaniepokojona samica po prostu go zje, więc absolutny spokój to podstawa.

Żywotność samic jest imponująca: 15-16 lat w dobrych warunkach, a zdarzały się osobniki dożywające 20 lat. Samce żyją znacznie krócej, zazwyczaj roku do półtora po ostatniej wylince. Phormictopus cancerides to gatunek dla hodowcy z pewnym doświadczeniem, który potrafi zapewnić odpowiednie terrarium i docenia aktywnego, okazałego pająka. Nagroda za dobrą opiekę jest jedna z najlepszych w całym hobby.

Phormictopus cancerides. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Hispaniola (Haiti i Republika Dominikańska), Kuba, Puerto Rico, Brazylia.