Wyobraź sobie czarną kulkę futra na ośmiu nogach. Nie agresywną, nie szybką, nie szukającą guza. Po prostu siedzącą i wyglądającą jak zabawka, którą ktoś przez pomyłkę ożywił. To właśnie jest ptasznik nikaraguański i to właśnie dlatego co roku trafia na szczyt list "pierwszy pająk dla początkujących" na całym świecie.

Skąd pochodzi ten czarny pluszak

Tliltocatl albopilosus zamieszkuje wilgotne lasy tropikalne Ameryki Środkowej. Gatunek pojawia się w Nikaragui i wielu krajach sąsiednich: od Meksyku przez Gwatemalę, Honduras, Kostarykę i Panamę aż po fragmenty Ameryki Południowej. Dla hodowców ważniejsze od suchej geografii są jednak dwie populacje funkcjonujące na rynku terrariowym pod nieoficjalnymi przyrostkami: Honduras i Nikaragua.

W Polsce przez długi czas znana była wyłącznie forma honduraska, sprzedawana po prostu jako ptasznik kędzierzawy. Dopiero w 2017 roku dotarła do nas populacja nikaraguańska, importowana przez Europę Zachodnią z niemal dziewięciomiesięczną podróżą za sobą i kompletem dokumentów CITES, bo gatunek figuruje na liście CITES II. Od tamtej pory hodowcy wyraźnie rozróżniają oba warianty, choć ich oficjalna nazwa łacińska pozostaje identyczna. Przy okazji: w 2019 roku gatunek zmienił rodzaj z Brachypelma na Tliltocatl, a końcówka nazwy gatunkowej zmieniła się z "m" na "s". Jeśli gdzieś widzisz zapis Brachypelma albopilosum, masz do czynienia ze starszą nomenklaturą.

Wygląd

Obydwa warianty to gęsto owłosione, całkowicie czarne pająki dużych rozmiarów. Samice osiągają około 8 cm długości ciała i nawet 15 centymetrów rozpiętości odnóży. To duży pająk, ale dzięki owłosieniu wygląda jeszcze masywniej, jakby ktoś go wyprał i nie wyżął do końca.

Różnicę między populacjami widać najwyraźniej, gdy postawimy je obok siebie. Forma honduraska ma rude, beżowe włosy podwinięte w charakterystyczne kuleczki. Forma nikaraguańska jest znacznie bardziej puszysta: jaśniejsza, wpadająca w biel, z kędzierzawym bujnym włosiem, które wielu hodowców opisuje po prostu jako "nieziemski plusz". Nie bez przesady mówi się, że nikaragua to najbardziej pluszowy i włochaty ptasznik na Ziemi.

Na odwłoku dorosłych osobników często widać łysą plamę. To efekt intensywnego wyczesywania włosków parzących tylnymi odnóżami przy poczuciu zagrożenia. Dorosłe samce są smuklejsze od samic, mają wyraźne haki tibialne na pierwszej parze odnóży i zgrubiałe nogogłaszczki z organami kopulacyjnymi. Kły dorosłego samca sięgają około 1,5 cm.

W terrarium

Ptasznik nikaraguański jest gatunkiem naziemnym i zapalonym kopaczem. W naturze żyje w wilgotnych lasach tropikalnych, więc terrarium powinno to odzwierciedlać: dużo podłoża (najlepiej torf lub mieszanka substratów z dobrą retencją wilgoci), kryjówka z kawałka korka, wilgotność na poziomie 60-80% oraz stała miseczka z wodą. Jedną stronę można spryskiwać częściej niż drugą, żeby pająk sam wybrał strefę komfortu.

Temperatura w ciągu dnia powinna wynosić 26-30°C, nocą może spokojnie spaść do 23°C. Bez dodatkowego ogrzewania pająkowi nie stanie się krzywda, choć będzie jadł rzadziej i rósł wolniej. Jeśli zależy ci na szybszym wzroście, zadbaj o subtelny gradient termiczny. Ważne: unikaj ogrzewania kablowego pod podłożem dla gatunków naziemnych. Kiedy pająkowi jest gorąco, chowa się do nory, a tam temperatura powinna być niższa niż na powierzchni.

Kluczowa zasada przy urządzaniu terrarium dla tego gatunku to NISKA KONSTRUKCJA. Ptaszniki naziemne nie są wspinaczami i mają słabą przyczepność do pionowych powierzchni. Dorosła samica w pojemniku o wysokości 50 czy 60 cm może wdrapać się na sufit w nocy i spaść. Taki upadek kończy się pęknięciem odwłoka i śmiercią. Dla dorosłej samicy wystarczy pojemnik o wymiarach 30x30 cm i wysokości maksymalnie 20-25 cm. Żadnych wysokich korzeni sięgających do sufitu.

Jeśli chodzi o żywienie: młode osobniki karm co 5-7 dni, dorosłe samice 1-2 razy w tygodniu. Gatunek może bez jedzenia spędzić nawet kilka miesięcy i nie odczuje żadnego uszczerbku na zdrowiu. Przed linieniem pająk naturalnie odmawia pokarmu. Nie przekarmiaj na siłę.

Temperament i trudność hodowli

Tutaj dotykamy sedna popularności tego gatunku. Tliltocatl albopilosus uchodzi powszechnie za jednego z najłagodniejszych ptaszników na świecie. Ryzyko agresji jest bliskie zeru, a sam pająk jest tak spokojny, że hodowcy żartobliwie nazywają go "najbardziej leniwym pająkiem świata". Dla absolutnych początkujących trudno o lepszy wybór.

Jest jednak drobna różnica między populacjami. Forma honduraska jest niezawodnie spokojna i polecana od pierwszego dnia. Forma nikaraguańska potrafi być nieco bardziej defensywna, ma w sobie coś z dzikości, co czasem wychodzi w niespodziewanym momencie. Nic strasznego, ale warto mieć to z tyłu głowy: nikaragua lepiej jako drugi lub trzeci pająk, a nie absolutnie pierwszy.

Główna forma obrony to nie ugryzienie, lecz włoski parzące wyczesywane z odwłoka. Kontakt z oczami lub nosem jest nieprzyjemny i podrażnia błony śluzowe. Jad jest słaby, porównywalny do jadu pszczoły miodnej. Dla zdrowej osoby bez alergii ukąszenie oznacza ból mechaniczny od chelicerów, lokalny obrzęk i ewentualne skurcze mięśni ustępujące w ciągu kilku dni. Dla alergika nawet włoski mogą stanowić realne ryzyko.

Samica żyje do 20 lat. Samiec osiąga dojrzałość po około 1,5 roku i przeżywa łącznie około 3 lat. Gatunek rośnie wolno, choć szybciej niż np. Brachypelma hamorii. Przy optymalnych warunkach samica osiąga 4 cm po około 1,5 roku, a pełna dorosłość to mniej więcej 5 lat od wylęgu.

Jeśli szukasz pierwszego ptasznika, który wybaczy błędy hodowlane, nie zrobi spektaklu przy karmieniu i pozwoli ci spokojnie obserwować, nie ma co kombinować. Ptasznik nikaraguański to klasyczny, sprawdzony wybór i nie bez powodu jest jednym z najpopularniejszych gatunków terrariowych na świecie od ponad piętnastu lat.

Tliltocatl albopilosus. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Nikaragua i kraje sąsiednie Ameryki Środkowej (m.in. Honduras, Kostaryka, Gwatemala, Panama, Meksyk), fragmenty Ameryki Południowej.