Wyobraź sobie ptasznika wielkości kciuka dorosłego człowieka, który przez cały rok siedzi za szczelnie zamkniętą klapką i nie ma najmniejszego zamiaru wychodzić. Teraz wyobraź sobie, że ten pająk jest tak intensywnie ubarwiony, że zdarza się słyszeć, iż przewyższa urodą nawet słynną Poecilotherię metallica. To właśnie Typhochlaena seladonia, brazylijski klejnot zamknięty w korkowej twierdzy, pająk numer jeden na liście marzeń wielu hodowców i jednocześnie jeden z najtrudniejszych do utrzymania przy życiu.

Skąd pochodzi i czym jest

Typhochlaena seladonia to endemit brazylijski. W naturze zasiedla drzewa i prowadzi tryb życia stricte nadrzewny. Jego ojczyzna leży w strefie klimatu równikowego i podrównikowego, gdzie średnie roczne temperatury wahają się od 19 do 26 stopni, a roczne opady sięgają około 1500 mm, koncentrując się głównie w porze letniej. Gatunek należy do podrodziny Aviculariinae i do rodzaju Typhochlaena liczącego około sześciu opisanych gatunków. Wszystkie zachwycają ubarwieniem, ale seladonia uchodzi za najbardziej kontrastową z nich.

Na rynku terrariowym gatunek ma swoją historię. Jeszcze kilkanaście lat temu był uznawany za święty Graal polskiego hobbysta, a maluch kosztował nawet 2000 złotych. Dziś ceny są bardziej przystępne: spiderling wychodzi około 350 do 450 złotych, a wyseksowana samica w stadium L5 to mniej więcej 1000 złotych. Mimo to nie jest to zakup dla każdego.

Wygląd

Angielska nazwa "Brazilian Jewel Tarantula" mówi wszystko. Odwłok świeci intensywnym niebieskim kolorem, karapaks zdobi szeroka zielona linia biegnąca przez jego środek, a pozostała część okrywy jest złotawa. Odnóża od pazurków po rzepki mają połyskująco-oliwkową barwę, podczas gdy udo przybiera kolor różowy. Całość pokryta jest jasnymi włoskami, a na czarnym tle odwłoka widnieje duży ornament w kolorze od pomarańczowego po czerwony. Tuż po wylince barwy są wyjątkowo wyraziste i żywe.

To gatunek naprawdę mały. Samica dorasta średnio do około 4 cm długości ciała, samiec jest nieco smuklejszy i drobniejszy. Maluch w stadium L1 wygląda jak miniaturowa kopia dorosłego osobnika, a wzrost jest ekstremalnie powolny: okaz trzymany przez ponad rok nadal mieści się w rozmiarze kciuka człowieka. Między kolejnymi linkami przyrosty są mikroskopijne i hodowcy zgodnie kwitują je jednym słowem: znikome.

W terrarium

Seladonia to pająk nadrzewny budujący gniazdo z charakterystyczną klapką w stylu trapdoor. W hodowli używa do tego kawałka tuby korkowej: wyściela wnętrze norki pajęczyną, a klapkę skleja z fragmentów kory, porostów, włókien roślinnych i innych dostępnych materiałów organicznych. Efekt jest tak dobrze zamaskowany, że klapka staje się dosłownie niewidoczna z zewnątrz. Ciekawostka: seladonia buduje dwie klapki, jedną od przodu i jedną od tyłu nory.

Pojemnik powinien być pionowy, z bardzo dobrą wentylacją zapewniającą cyrkulację powietrza ze wszystkich stron. Głównym elementem wystroju jest tuba korkowa umieszczona możliwie wysoko, najlepiej z porostami, które pająk może wykorzystać jako materiał budowlany. Warto wrzucić do pojemnika luźne kawałki porostów i mchu jako dodatkowy budulec. Podłoże kokosowe lub torf z mchem torfowcem sprawdza się dobrze; warto dołączyć skoczogonki jako higieniczne wsparcie.

Temperatura pokojowa w zakresie 22 do 24 stopni Celsjusza zupełnie wystarczy. Dodatkowe ogrzewanie nie jest wskazane, zbyt wysoka temperatura może zaszkodzić.

Wilgotność to jeden z krytycznych punktów hodowli. Seladonia jest wyjątkowo czuła na nadmierną wilgoć i bardzo łatwo ją zakisić. Substrat ma być lekko wilgotny, nigdy mokry. Sprawdza się metoda spryskiwania ścianek pojemnika dwa razy w tygodniu bez polewania substratu bezpośrednio. Pająk nie pije z miseczki, za to chętnie korzysta z kropelek na ściankach.

Karmienie wymaga cierpliwości i sprytu. Seladonia rzadko wychodzi po zdobycz samodzielnie, a jej umiejętności łowieckie są słabe. Polecana metoda to oferowanie mocno uszkodzonej (nadkruszonej, ale jeszcze żywej) ofiary bezpośrednio pod klapkę nory lub wręcz miazgi z rozerwanego świerszcza z kroplą wody, podłożonej pod wejście. Pająk pobierze pokarm bez konieczności opuszczania kryjówki.

Temperament i trudność hodowli

Tutaj nie ma złudzeń: seladonia jest jednym z najtrudniejszych ptaszników w hodowli. Poza norą porusza się zaskakująco szybko i jest wyjątkowo płochliwa. W warunkach domowych hodowcy opisują, że widzą ją wychodzącą z gniazda dosłownie raz na kilka miesięcy. Przez resztę czasu siedzi za klapką, nieruchomo, a jej barwy pozostają dla właściciela sekretem zdradzanym tylko przy kolejnych wylinkach.

Gatunek nie jest agresywny i charakteryzuje się słabym jadem. Jego delikatność i wrażliwość na warunki środowiskowe powodują jednak, że polecany jest wyłącznie hodowcom z doświadczeniem, potrafiącym zapewnić stabilne, dobrze wentylowane terrarium bez ryzyka zakiszenia. Jeśli ktoś szuka aktywnego pająka do ekspozycji, niech szuka gdzie indziej. Jeśli jednak zależy mu na posiadaniu jednego z najpiękniejszych ptaszników świata i nie przeszkadza mu, że lokator będzie za klapką przez 99% czasu, wyzwanie zdecydowanie warte jest podjęcia.

Typhochlaena seladonia. Rodzina: Theraphosidae, podrodzina Aviculariinae. Zasięg: Brazylia (endemit).