Wyobraź sobie spacer po lesie liściastym późnym wieczorem. Świecisz latarką pod nogi, żeby nie wejść w dziurę, i nagle para oczu odblaskowo lśni z ziemi jak miniaturowe lampki. Nie, to nie kot. To pająk. I to pająk, który swoją masą i spojrzeniem momentami śmiało przypomina tarantulę. Właśnie tak, zupełnie przypadkowo, można trafić na wilkosza (Alopecosa inquilina), jednego z najbardziej imponujących pająków żyjących w Polsce i zarazem jednego z najmniej znanych. Okazy trafiają do hodowców nie przez celowe polowania, lecz przez przypadkowe znaleziska, przesyłane do identyfikacji ze zdjęciem i pytaniem: "Co to jest, bo wygląda jak tarantula?".

Skąd pochodzi i gdzie mieszka

Alopecosa inquilina to gatunek w stu procentach rodzimy. Spotkasz go od Pomorza aż po Tatry, przez cały kraj, wszędzie tam gdzie rosną lasy liściaste. To właśnie te środowiska ze ściółką, próchniejącymi korzeniami i chłodnym cieniem koron drzew są jego domem. Pająk trzyma się najniższych partii lasu, praktycznie przy samej glebie, i prowadzi życie tak skryte, że mimo szerokiego zasięgu jest znajdowany naprawdę rzadko. Nie dlatego, że go nie ma, ale dlatego, że zwyczajnie nie chce być znajdowany. Szeroko rozprzestrzeniony, a jednak tajemniczy, i właśnie to sprawia, że każde spotkanie z nim staje się prawdziwym wydarzeniem.

Wygląd

Na tle innych polskich pająków wilkosz wyróżnia się absolutnie. Samica jest bardzo duża i masywna jak na krajowe standardy, a jej umaszczenie to elegancka szarość z czarnymi akcentami i wzorem na odwłoku, który trochę przypomina uśmieszek. Kolorystycznie bliżej jej do wilka szarego niż do typowych, drobnych pająków z podmiejskiego ogrodu. Chelicery robią wrażenie: duże, mocne, zdolne do przebicia ludzkiej skóry, co już samo w sobie mówi sporo o charakterze tego zwierzęcia.

Ale to co uderza najbardziej to oczy. Duże, wyraźne, ustawione w charakterystyczny wzór typowy dla rodziny Lycosidae. Kiedy skierujesz latarkę na siedzącego w ciemności wilkosza, oczy odblaskowo świecą, przez co spotkanie nocą robi niemałe wrażenie nawet na doświadczonym obserwatorze. To połączenie rozmiaru, kolorystyki i świecących oczu sprawia, że Alopecosa inquilina bywa mylona z tarantulą ukraińską (Hogna sp.). Niesłusznie, bo to osobny gatunek, ale ewolucyjne pokrewieństwo jest realne: oba należą do rodziny Lycosidae, czyli pająków wilczych, tej samej grupy co polskie "tarantule".

W terrarium

Ważna uwaga na wstępie: wilkosz nie jest gatunkiem przeznaczonym do hodowli i zdecydowana większość okazów powinna wrócić tam, skąd pochodzi. Jeśli jednak trafił do ciebie jako ciekawostka przyrodnicza i czeka na powrót do lasu, wymagania są niewysokie. To pająk naziemny z polskich lasów, adaptowany do naszego klimatu, więc podłoże z ziemi i ściółki, dostęp do wody i kilka kryjówek między korzeniami lub kamieniami wystarczą. Temperatura pokojowa i umiarkowana wilgotność to wszystko, czego potrzebuje.

Co do jedzenia: wilkosz to aktywny nocny łowca i w naturze sam zdobywa pokarm. W pojemniku przyjmie świerszcze, karaczany, larwy, praktycznie wszystko co ruchome i odpowiednio duże. Samice ciężarne bywają jednak kapryśne. Mocno napuchnięta, prawdopodobnie gravid samica potrafi przez kilka dni w ogóle odmawiać jedzenia i nie należy tego traktować jako alarm. To normalne zachowanie, typowe dla samic przygotowujących się do złożenia kokonu.

Temperament i trudność hodowli

Tutaj nie ma co owijać w bawełnę: wilkosz to nie jest pająk dla kogoś, kto szuka łagodnego, tolerancyjnego zwierzaka. W ciasnej przestrzeni staje się wyraźnie zadziorna i butna. Pęseta wsunięta do pojemnika spotyka się z natychmiastową, zdecydowaną reakcją obronną, bez wahania i bez ostrzeżenia. Kiedy ma gdzie uciec, woli ucieczkę, ale w zamknięciu defensywność bierze górę i pająk atakuje bez zbędnej dyplomacji.

To nie jest temperament dla początkujących hodowców, szczególnie że chelicery są naprawdę zdolne do przebicia skóry. Obsługa powinna odbywać się z pełną uwagą i szacunkiem dla granic zwierzęcia. Wilkosz nie jest "milusińskim" pająkiem i lepiej nie próbować go w tej roli obsadzać. Właściwym zakończeniem każdej takiej przygody jest wypuszczenie okazu w odpowiednim lesie liściastym, gdzie może robić to, do czego jest stworzony: polować nocami i straszyć przechodniów z latarkami.

Alopecosa inquilina to dowód, że niesamowite stworzenia wcale nie muszą przylatywać z odległych kontynentów. Czasem wystarczy wyjść późnym wieczorem do polskiego lasu i uważnie poświecić pod nogi.

Alopecosa inquilina. Rodzina: Lycosidae. Zasięg: Polska (od Pomorza po Tatry), lasy liściaste.