Większość ptaszników w terrariach pochodzi z Brazylii, Wenezueli, Tajlandii, Meksyku. Tymczasem Chaetopelma olivaceum spokojnie siedzi w norce pod cypryjskim kamieniem i wyraźnie nie przejmuje się tym faktem. Jedyny europejski przedstawiciel grupy regularnie goszczący w hodowlach terrariowych, cichy, szybki i zaskakująco piękny po każdej wylince, zasługuje na zdecydowanie więcej uwagi niż dostaje.

Skąd pochodzi śródziemnomorski gość

Chaetopelma olivaceum zamieszkuje skaliste, suche tereny basenu śródziemnomorskiego: Cypr, Turcję, Syrię, Izrael i Palestynę. Ukrywa się pod kamieniami, głęboko w norach lub w połączonych korytarzach, które w naturze obserwowano w sąsiedztwie kilku osobników naraz. Czy żyją komunalnie? Tego nauka jeszcze nie potwierdziła, ale sam fakt, że taki układ istnieje w terenie, jest intrygujący.

Na Cyprze pająk jest całkiem pospolity. Ktoś, kto go szukał, mówi wprost: "jest ich dużo, naprawdę bardzo dużo". Wylinki znajdowane w tych samych miejscach podczas kolejnych wizyt, osobniki aktywne w grudniu mimo chłodnych nocnych temperatur, dwa okazy znalezione blisko siebie różniące się odcieniem brązu. To nie jest gatunek, który chowa się przed obserwatorem. To dobrze ukorzeniony lokator śródziemnomorskich skał.

Gatunek ma bogatą synonimię: dawniej opisywano go jako Chaetopelma gracile, Ischnocolus gracilis, Chaetopelma aegyptiaca czy Chaetopelma anatolicum. Porządek w taksonomii zaprowadzono w 2008 roku, kiedy Chaetopelma gracile uznano za młodszy synonim C. olivaceum.

Wygląd

Dorosłe samice osiągają 4 do 5 cm długości ciała, z rozpostartymi odnóżami do 10 do 12 cm. Na tle wielu ptaszników rozmiar skromny, ale wcale nie mały. Młode osobniki mają ciemnobrązowe ubarwienie i dopiero około 5. do 6. wylinki nabierają ostatecznego koloru.

Dorosłe samice robią wrażenie. Ciało czarne lub grafitowe, ale w odpowiednim świetle mieni się na zielono, granatowo, a nawet fioletowo. Bezpośrednio po wylince pancerz przez pewien czas pozostaje miękki i lśni wyraźnie niebieskim lub głębokim zielonym blaskiem, zanim stwardnieje i przyjmie złotawo-brązowy odcień tarczki grzbietowej z charakterystycznym, podłużnym odwłokiem pokrytym krótkimi, szaro-brązowymi włoskami. Gatunek posiada też kilka form barwnych: od pomarańczoworóżowo-beżowej po wyraźnie granatową.

Samce wyglądają zupełnie inaczej: są jaśniejsze (brązowe lub beżowe), mniejsze, z długimi odnóżami i "smukłą" sylwetką typową dla dojrzałych samców ptaszników. Na nogogłaszczkach mają wyraźne bulbusy, a na przedniej parze odnóży haczyki używane podczas kopulacji. Płeć dorosłego samca można niekiedy ustalić już w terenie dzięki widocznym wyrostkom piszczelowym.

Warto zapamiętać jeden fakt: gatunek nie posiada włosków parzących. Cała jego podrodzina ich nie ma.

W terrarium

Chaetopelma olivaceum to pająk naziemny z silną tendencją do kopania. Terrarium dla dorosłego osobnika powinno mieć około 30 na 30 na 25 cm, z grubą warstwą torfu jako substratem. Torf świetnie utrzymuje wilgoć i pozwala pająkowi budować nory zgodnie z naturalnymi instynktami. Korek lub kora jako kryjówka są wskazane, choć młodsze osobniki potrafią same zakopać się bez żadnej pomocy. Wentylacja najlepiej z paska nawierconej aluminiowej płytki: druciane i plastikowe siatki odpuszczamy, bo mogą zostać przegryzione.

Temperatura latem to 24 do 26 st. C, czyli standardowa temperatura pokojowa w zupełności wystarczy. Ważniejsza jest zima: gatunek wymaga około 2 miesięcy zimowania w kilkunastostopniowym chłodzie (ok. 10 do 15 st. C), na przykład w piwnicy lub garażu. Optymalna wilgotność mieści się w przedziale 60 do 75 procent. Górna warstwa substratu może przysychać, ale dolna (ta przy kryjówce) musi pozostać wilgotna. Przesuszenia i bagna unikamy w równym stopniu.

Żywienie jest proste: dorosłe raz w tygodniu, najchętniej karaluchami. Młode karmić co 3 do 4 dni dla szybkiego wzrostu lub raz na 1 do 1,5 tygodnia, jeśli zależy nam na spokojniejszym tempie. Dla najmłodszych najlepsza karma to wylęg muszki bananowej lub kubańskiej.

Temperament i trudność hodowli

Tu robi się ciekawie. Chaetopelma olivaceum jest opisywana przez hodowców z wyraźnie różnej perspektywy: jedni twierdzą, że to gatunek polecany dla początkujących ze względu na słaby jad, inni precyzują, że jest "100 procent defensywna, piorunująco szybka" i absolutnie nie nadaje się dla osoby bez doświadczenia. Prawda tkwi bliżej tej drugiej opinii.

Jad rzeczywiście jest słaby i nie stanowi realnego zagrożenia dla człowieka. Ale pająk jest bardzo szybki i przy najmniejszym drażnieniu natychmiast przyjmuje postawę ataku lub wybiega z terrarium. Samce bywają jeszcze gwałtowniejsze niż samice. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z ptasznikami, ten gatunek nie jest najlepszym wyborem na start.

Wzrost jest powolny: samica może potrzebować około 7 lat, żeby osiągnąć pełen rozmiar, i przez cały ten czas linieje regularnie. Kopulacja trwa zaledwie 15 do 20 minut, co przy ptasznikach stanowi prawdziwe kuriozum (dla porównania: u Chromatopelma bywa to 5 do 6 godzin). Samice potrafią złożyć pusty kokon bez kopulacji, co nie wyklucza późniejszego skutecznego rozmnażania.

Gatunek nie należy do najłatwiejszych w hodowli, a okazy z odłowu słabo aklimatyzują się w europejskich terrariach. Kluczem jest właściwa wilgotność i cykl zimowania, bez których pająk nie będzie w dobrej kondycji. Kto jednak zaaklimatyzuje oliwkę porządnie i zapewni jej odpowiednie warunki, może cieszyć się towarzystwem tego śródziemnomorskiego konesera przez wiele lat.

Chaetopelma olivaceum. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Cypr, Turcja, Syria, Izrael, Palestyna.