Wyobraź sobie spotkanie z pająkiem, który wisi w powietrzu głową w dół, trzyma między nogami rozciągniętą sieć wielkości znaczka pocztowego i czeka. Czeka na ruch. Czeka na ofiarę. Nie ma w świecie pajęczaków drugiego myśliwego, który polowałby z taką przerażającą precyzją, a przy tym wyglądał jak żywcem wyjęty z bajek dla dorosłych. Poznajcie Deinopis, pająka ogra.

Skąd pochodzi i kim jest

Deinopis należy do rodziny Deinopidae, stosunkowo małej, ale absolutnie wyjątkowej grupy pająków rozsianej po tropikach i subtropikach całego globu. Hodowlane egzemplarze trafiają do Europy między innymi z Afryki Środkowej (konkretnie z Kamerunu) oraz z Azji. Jeden z opisywanych osobników, samica, pochodzi właśnie z Kamerunu. Inny kontekst geograficzny to las iglasty w rejonie Parku Narodowego Vu Quang w środkowym Wietnamie, gdzie gatunek bywa obserwowany podczas nocnej aktywności łowieckiej. Zestawienie tych dwóch lokalizacji pokazuje, jak szeroki zasięg ma ten rodzaj: tropiki, różnorodne lasy, aktywność wyłącznie po zmroku.

Na europejski rynek hodowlany Deinopis trafił stosunkowo niedawno, bo mniej więcej dwa lata temu. Oznacza to, że wciąż brakuje tu ugruntowanej wiedzy zbudowanej na dziesiątkach lat doświadczeń. Czysty teren dla pionierów.

Wygląd

Patrząc na Deinopis od tyłu, można przejść obok niego zupełnie obojętnie. Ciało samicy mierzy około trzech centymetrów, odwłok jest wąski i wydłużony, kształtem przypomina kawałek patyka lub suchą gałązkę. Żadnych rzucających się w oczy wzorów, żadnych ostrzegawczych barw.

Wystarczy jednak spojrzeć od frontu, żeby wszystko się zmieniło.

Dwa wielkie przednie oczy dominują nad głowotułowiem w sposób, który od razu tłumaczy angielską nazwę: "ogre-faced spider", czyli pająk z twarzą ogra. To nie jest metafora. To opis anatomiczny. Oczy te zapewniają Deinopsis wzrok oceniany jako porównywalny, a może nawet lepszy niż u słynących ze swoich zdolności percepcyjnych skakunów (Salticidae). W świecie pajęczaków to naprawdę nieprzyzwoity komplement.

W terrarium

Tutaj zaczyna się część dla osób z doświadczeniem. Deinopis to gatunek drogi i wrażliwy. Sam autor przyznaje, że długo wahał się przed zakupem właśnie z powodu wysokiej ceny i obaw o wrażliwość na warunki terrariowe. To zdecydowanie nie jest pająk dla kogoś, kto dopiero uczy się czym jest właściwa wentylacja.

Konkretnych wytycznych hodowlanych brak w dostępnych materiałach, co samo w sobie mówi sporo o tym, jak nowy jest to gatunek na rynku. Wiadomo natomiast, że Deinopis jest aktywny nocą, co warto uwzględnić przy obserwacjach. Co ciekawe, pająk nie płoszy się natychmiast po zbliżeniu człowieka z latarką: przez chwilę kontynuuje swoje czynności, zanim zorientuje się w obecności obserwatora. To dobra wiadomość dla hodowcy, który chce podziwiać polowanie na żywo.

Terrarium powinno dawać możliwość swobodnego wiszenia. Deinopis spędza nocne polowanie zawieszony głową w dół, więc potrzebuje solidnego oparcia w górnej części zbiornika, gałązek lub siatki do przyczepienia. Bez tej możliwości pająk nie będzie mógł zachowywać się naturalnie.

Temperament i trudność hodowli

Obserwacje nocne pokazują pająka spokojnego, skupionego i nieskornego do paniki. Nie rzuca się na obserwatora, nie ucieka w popłochu. Sprawia wrażenie skoncentrowanego wyłącznie na zadaniu, którym jest polowanie.

I to właśnie polowanie jest osobnym tematem oraz głównym powodem, dla którego w ogóle warto mówić o tym gatunku.

Każdej nocy Deinopis tworzy od zera małą sieć o budowie promienistej. Nie siada na niej jak typowy pająk, lecz trzyma ją aktywnie między nogami trzech pierwszych par odnóży krocznych. Wisi głową w dół, sieć skierowana ku ziemi, wielkie oczy wpatrzone w przestrzeń poniżej. Gdy pojawia się ofiara i ruch zostaje wykryty wzrokiem, pająk błyskawicznie rozciąga i rzuca siatkę, owijając zdobycz z precyzją rybaka zarzucającego rzutkę. Nie potrzebuje potem osobno zawijać ofiary w kokon: sieć robi wszystko sama.

Co sprawia, że ta sieć działa tak skutecznie? To przędza krybelarna, wytwarzana przez specjalny narząd zwany cribellum. Włókna mają strukturę wełnistą i przylegają do ofiary dzięki siłom van der Waalsa, nie dzięki chemicznemu klejowi. To zupełnie inny mechanizm niż u większości pająków i zarazem jeden z ewolucyjnych cudów tej rodziny. Każda sieć służy tylko jedną noc, po czym pająk buduje nową.

Ze względu na wrażliwość, nowość na rynku i brak rozbudowanych wytycznych, Deinopis to gatunek dla osób z doświadczeniem. Ale jeśli masz już za sobą kilka trudniejszych hodowli i szukasz czegoś naprawdę osobliwego, tego pająka trudno będzie ci wyrzucić z głowy.

Deinopis sp. Rodzina: Deinopidae. Zasięg: Afryka Środkowa (Kamerun), Azja (m.in. środkowy Wietnam).