Wyobraź sobie pająka, który siedzi w terrarium i czeka. Nie wychodzi. Nie pokazuje się. A kiedy w końcu go prowokujesz, wywija chelicerami tak energicznie, że gołym okiem widzisz krople jadu błyszczące na niebieskich kłach. Witaj w świecie Ephebopus cyanognathus, po angielsku zwanego Brazilian Blue Fang Skeleton, czyli po naszemu: brazylijski szkielet z niebieskimi kłami. Nazwa długa, charakter krótki i konkretny.

Skąd pochodzi ten osobnik?

Ephebopus cyanognathus to endemit Gujany Francuskiej, małego terytorium zamorskiego Francji w północno-wschodniej części Ameryki Południowej. Mieszkaniec lasów deszczowych, gatunek typowo podziemny, budujący gniazda pod korzeniami drzew i kopiący rozbudowane tunele. Co ciekawe, choć formalnie klasyfikowany jako gatunek naziemny, w praktyce spędza całe życie pod ziemią. Wiele osób kupujących go po raz pierwszy spodziewa się czegoś z Azji (bo wygląd jest naprawdę niezwykły) i bywa zaskoczonych, że to łagodny Nowy Świat. Łagodny pod względem jadu oczywiście, bo temperamentem nie jest łagodny zupełnie.

Wygląd

To jeden z tych gatunków, gdzie opis „zmienia ubarwienie diametralnie z wiekiem" nie jest żadną przesadą. Młode osobniki są absolutnie spektakularne: karapaks ciemnoliwkowy z zielonkawym połyskiem, odwłok metalicznie jasnozielony, odnóża różowo-czerwone z wyraźnymi żółtymi obrączkami na wysokości rzepek i żółtymi plamkami na każdej stopie. Spodnia strona stóp opalizuje na zielono, ostatnie dwa segmenty odnóży czarne z fioletowym połyskiem. A chelicery, najbardziej charakterystyczna część całego pająka, są jaskrawo, intensywnie niebieskie o metalicznym połysku. Nie granatowe, nie fioletowe. Niebieskie.

Dorosłe samice osiągają około 5 cm długości ciała, z rozpostartymi odnóżami 12 do 14 cm. Z wiekiem całe wspaniałe ubarwienie przygasa: karapaks robi się brązowo-fioletowy, odwłok ciemnieje, ale zachowuje metaliczny połysk. Chelicery nie tracą swojej charakterystycznej barwy zupełnie, choć stają się bardziej fioletowe niż jaskrawoniebieskie. Samce są nieco mniejsze i jako dorosłe osobniki tracą intensywne zabarwienie chelicerów. Samca od samicy można odróżnić po bulbusach na nogogłaszczkach i hakach na pierwszej parze odnóży, a u niedojrzałych osobników po wylinki lub po budowie płytki płciowej.

W terrarium

Ephebopus cyanognathus wymaga terrarium zaaranżowanego z myślą o gatunku głęboko podziemnym. Dla dorosłego osobnika odpowiednie wymiary to około 20 na 20 na 30 cm. Kluczowe jest grube podłoże z torfu, bo pająk kopie intensywnie i tworzy rozbudowane tunele. Kawałki kory korkowej wkopane częściowo w podłoże działają świetnie jako gotowe wejście do komory; jeden kawałek można zostawić na powierzchni jako alternatywę.

Temperatura powinna wynosić 24 do 26 stopni Celsjusza, a wilgotność należy utrzymywać na poziomie 70% lub wyższym. Terrarium powinno mieć małą wentylację od góry, żeby wilgoć nie uciekała za szybko, bo torf sam w sobie mocno pomaga w jej utrzymaniu. Nie poleca się sadzenia żywych roślin, jeśli karmimy świerszczem kubańskim; ten zdąży zniszczyć całe wnętrze zanim pająk w ogóle zdecyduje się zaatakować. A na decyzję o ataku trzeba niekiedy długo czekać: E. cyanognathus jest wyjątkowo opornym karmikiem i świerszcz może podchodzić do niego wielokrotnie, zanim w końcu doczeka się odpowiedzi. Przez długi czas po osiedleniu w nowym terrarium pająk może w ogóle nie kopać, ograniczając się do mikroskopijnych oprzędów.

Temperament i trudność hodowli

Tu docieramy do sedna. Ephebopus cyanognathus ma słaby jad, co w kontekście jego zachowania jest wręcz perwersyjnym żartem natury. To jeden z najbardziej agresywnych ptaszników, z jakimi można mieć do czynienia w tym hobby. Każde drgnięcie terrarium, każde dotknięcie pęsetą wywołuje natychmiastowe przyjęcie postawy bojowej. Jest przy tym niezwykle szybki, typowo dla całego rodzaju Ephebopus, i potrafi wykorzystać nawet najmniejszą szparę, żeby uciec.

Najbardziej charakterystycznym elementem jego zachowania obronnego jest wydzielanie kropelek jadu na chelicerach, widocznych gołym okiem. To nie jest legenda hodowlana. Ten pająk dosłownie kapie jadą przy prowokacji, i to w sposób widoczny bez żadnego powiększenia. Majestatyczny widok, zwłaszcza uchwycony z bliska, jednak mało zachęcający do kontaktu bezpośredniego.

Mimo tych wszystkich cech E. cyanognathus jest gatunkiem zdecydowanie dla doświadczonych hodowców. Nie ze względu na wygórowane wymagania środowiskowe, bo te są całkiem rozsądne. Chodzi o szybkość, agresję i realne ryzyko ucieczki podczas każdej interwencji. Nocny tryb życia sprawia, że w ciągu dnia praktycznie nie ma szans go obserwować, a skrytość pod ziemią sprawia, że i nocą rzadko daje się podziwiać. Samica dożywa około 14 lat, samiec 1 do 2 lat po ostatnim linieniu.

Jeśli jednak uda się skompletować parę (dostępność na rynku bywa ograniczona, a ceny wysokie), rozmnażanie jest stosunkowo nieskomplikowane. Kokon pojawia się 2 do 3 miesięcy po zapłodnieniu i zawiera od 80 do 200 jaj. Nimfy wylęgają się po 3 do 4 tygodniach, kolejne 5 do 6 tygodni obejmują stadia nimfalne, po których pajączki usamodzielniają się.

Ephebopus cyanognathus to gatunek dla tych, którzy nie szukają towarzyskiego pupila do codziennych obserwacji. To pająk piękny, tajemniczy i pełen charakteru. Tyle że ten charakter jest bardzo, bardzo zły.

Ephebopus cyanognathus. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Gujana Francuska, Ameryka Południowa.