Są pająki, które robią wrażenie kolorami. I są takie, które robią wrażenie samą obecnością: czarne, skupione i absolutnie pewne siebie w swoim tunelu. Eresus cinnaberinus, znany po polsku jako barwnik krasnopiaty, należy do tej drugiej grupy, przynajmniej jeśli mowa o samicy. Ta mała śródziemnomorska dama potrafi zatrzasnąć pajęczynową klapkę przed nosem każdego intruza. I to dosłownie.

Skąd pochodzi czarna elegantka

Eresus cinnaberinus to europejski przedstawiciel rodzaju Eresus, zamieszkujący szeroko rozumiany basen Morza Śródziemnego i sięgający aż po północną Afrykę. To gatunek słońca i suchego piachu: w naturze szuka miejsc gorących, pozbawionych wilgoci, quasi-pustynnych. Mokradła, lasy przy rzekach, wilgotne ogródki? Zupełnie nie jego klimat. Wyobraźmy sobie nagrzaną skałę gdzieś na południu Europy, pokrytą suchą ziemią i skąpą roślinnością. To właśnie tam barwnik czuje się jak u siebie.

Co ciekawe, to jeden z największych rodzimych pająków pod względem długości ciała, większy od powszechnie znanych kątników domowych większych (Eratigena atrica). Nie jest to oczywiście kolos w skali światowej, bo maksymalnie osiąga około 1,5 cm długości ciała, ale jak na europejskie warunki robi wrażenie.

Wygląd: aksamit, który mówi sam za siebie

Angielska nazwa "velvet spider" trafnie opisuje wszystko. Całe ciało pokrywa gęste, miękkie owłosienie, przez które pająk wygląda jak wyrzeźbiony z czarnego pluszu. Samica jest jednolicie czarna, bez żadnych ozdób, co sprawia, że przypomina miniaturowego "władcę ciemności" w futrzanym stroju. Samce to zupełnie inna historia: mają charakterystyczne czerwono-czarne ubarwienie z kontrastowymi wzorami na odwłoku. W tej rodzinie panowie zdecydowanie wygrali w kolorystycznej loterii.

W terrarium

Eresus cinnaberinus nie potrzebuje dużej przestrzeni. Mały pojemnik, odrobina substratu, kawałek korzenia lub gałązki jako punkt zaczepienia i pająk zaczyna działać. Szybko pokrywa cały pojemnik pajęczyną, a ta pajęczyna to nie byle co: puszystawa, żółtawa, opisywana przez hodowców jako "puszysta pianka" i na tyle lepka, że przykleja się do wszystkiego. Z tej masy buduje tunele z wieloma wyjściami, tworząc własną, kleistą architekturę.

Przy zagrożeniu robi coś naprawdę fascynującego: blokuje wejście do tunelu pajęczyną, trzymając ją aktywnie jak klapkę. Intruz napotyka zamkniętą bramę z kleistej sieci. Sprytne i skuteczne.

Jeśli mamy pojemnik odziedziczony po poprzednim lokatorze (na przykład po modliszce), też się nada. Wystrój może być skromny: substrat, coś do zaczepienia pajęczyny, kamień mineralny. Pająk i tak zrobi z tego swój własny projekt architektoniczny, zawijając wszystko w sieć. Warto też wiedzieć, że przeprowadzka do nowego pojemnika stresuje go wyraźnie. Będzie aktywnie szukał kryjówki i niespecjalnie zatrzyma się do fotografowania. Kilka dni cierpliwości i wróci do siebie.

Temperatura i wilgotność: tu nie ma kompromisów

To najważniejsza zasada hodowli tego gatunku, warta zapamiętania raz a dobrze: sucho i ciepło, bez wyjątków. Eresus cinnaberinus jest ściśle sucho-ciepłolubny i wilgoć może być dla niego śmiertelna. Żadnego zraszania, żadnych mokrych substratów, żadnej "odrobinki wilgoci dla bezpieczeństwa". Biotop tego pająka to suche, gorące środowisko i tylko takie warunki pozwolą mu zdrowo żyć. Wygląd mówi zresztą sam za siebie: quasi-pustynny styl bycia, aksamitne futro, preferencje rodem z suchych wybrzeży basenu śródziemnomorskiego.

Żywienie i rozmnażanie

Przy prawidłowych warunkach pająk poluje i przyjmuje pokarm bez problemów. Wyjątkiem jest samica nosząca kokon: przez około dwa tygodnie trzyma go stale pod sobą, nie ruszając się i całkowicie odmawiając jedzenia. To nie choroba, to macierzyństwo na pełny etat. Samice Eresus opisywane są jako świetne mamy, z intensywną opieką nad kokonem aż do końca.

Warto przy okazji odnotować pewną osobliwość: samica może wytworzyć kokon bez kontaktu z samcem, bezpośrednio po wylince. Taki kokon to tak zwany próbnik, niezapłodniony, ale samica i tak poświęca mu pełną uwagę, jakby był prawdziwy. Partenogeneza jest możliwa teoretycznie, lecz hodowcy uznają ją za mało prawdopodobną.

Dorosła samica może odbyć wylinkę w hodowli. To dobry znak: przy odpowiednich warunkach pająk nie tylko przeżywa, ale naprawdę żyje.

Temperament i trudność hodowli

Eresus cinnaberinus to nie jest pająk szukający konfrontacji. Skupiony na swoim tunelu, niespecjalnie zainteresowany tym, co dzieje się poza nim. Przy bezpośrednim zagrożeniu pajęczynowa klapka zatrzaskuje się z klasą, ale agresji w kierunku hodowcy raczej nie należy się spodziewać.

Trudność hodowli plasuje go w okolicach średnio zaawansowanego. Nie jest kapryśny jeśli chodzi o pokarm czy przestrzeń, ale wymaga bardzo konkretnych i niezmiennych warunków wilgotnościowych. Jeden błąd w postaci zbyt mokrego substratu może być nieodwracalny. Dla kogoś, kto rozumie już podstawy kontroli wilgotności terrarium, Eresus cinnaberinus będzie wdzięcznym i fascynującym lokatorem. W polskim hobby ma swoich fanów i swoje pamiątki, dostępne są nawet plakaty oraz naklejki z jego wizerunkiem. Ten mały, czarny, aksamitny pająk z klapką w tunelu zdecydowanie zasługuje na więcej uwagi niż zwykle dostaje.

Eresus cinnaberinus. Rodzina: Eresidae. Zasięg: basen Morza Śródziemnego, północna Afryka.