Wyobraź sobie ptasznika, który mieści się na znaczku pocztowym, a mimo to potrafi w ciągu kilku dni szczelnie wypełnić swoją pajęczyną całe terrarium. Brzmi nieprawdopodobnie? Heterothele villosella robi dokładnie to i robi to z iście afrykańskim rozmachem.

Kto to jest i skąd pochodzi

H. villosella pochodzi ze wschodniej Afryki, a konkretnie z rezerwatu przyrody Amani w górach Usambara w Tanzanii. To obszar wyjątkowy pod względem biologicznym, gdzie stykają się różne biotopy: od wilgotnych lasów tropikalnych po suche płaskowyże centralnej Tanzanii. Gatunek spotykamy też na obszarach tak odległych jak Gabon, co świadczy o sporej plastyczności ekologicznej tego pająka. W naturalnym środowisku H. villosella preferuje warunki raczej suche, co przekłada się bezpośrednio na zalecenia hodowlane.

Angielska nazwa gatunku (Amani Chestnut Long Spinneret Baboon) nie jest przypadkowa. "Long Spinneret" odnosi się do wyjątkowo długich kądziołków przędnych, dzięki którym pająk wytwarza imponujące ilości pajęczyny. "Baboon" to z kolei tradycyjne określenie afrykańskich ptaszników lądowych, budujących rozległe systemy korytarzy i sieci.

Wygląd

Jeśli ktoś mówi, że małe ptaszniki są nudne, niech spojrzy na H. villosella. Tarczka grzbietowa jest czarna z nieregularnymi jasnymi plamami, które w zależności od osobnika mogą być jasnobrązowe lub wyraźnie żółtawo-złote, tworząc efektowny kontrast z ciemnym tłem. Odwłok, brązowy lub beżowy, ozdobiony jest charakterystycznym wzorem przypominającym liść dębu: przez środek biegnie nieregularny pasek, a po jego bokach widać ciemne zygzaki. Odnóża i nasada kłów jadowych są czarne, a długie brązowe kądziołki przędne rzucają się w oczy jako jeden z bardziej charakterystycznych elementów sylwetki.

Dorosłe samice osiągają zazwyczaj nie więcej niż trzy centymetry długości ciała (około 8 cm z odnóżami), co czyni je jednym z mniejszych gatunków ptaszników w ogóle. Samce są wyraźnie mniejsze, często nie przekraczają półtora centymetra, choć trafiają się osobniki dochodzące do 2 cm. Młode wyglądają podobnie do dorosłych, choć z wiekiem ubarwienie intensyfikuje się i nabiera złotych odcieni. Dorosłe samce po ostatnim linieniu blakną, a ich ornament traci wyrazistość.

W terrarium

Dla dorosłej samicy wystarczy terrarium o wymiarach 20x20x20 cm. Można spokojnie zejść do 15x15x15 cm, jednak większy zbiornik daje pająkowi więcej przestrzeni do rozwijania jego głównego talentu, czyli pajęczynowania. Jako podłoże sprawdza się mieszanka włókna kokosowego z piaskiem. Wilgotność powinna być umiarkowana, w zakresie 40-70%, przy czym gatunek wyraźnie preferuje dolną granicę tego przedziału. Podłoże nie może być całkowicie przesuszone, ale zdecydowanie lepiej grzeszyć suchością niż nadmierną wilgocią.

Temperatura dzienna powinna mieścić się w zakresie 24-27°C, z nocnymi spadkami do 20°C, a okresowo nawet do 18°C. Taki rytm dobowy odpowiada warunkom panującym w naturalnym środowisku gatunku.

Do wyposażenia terrarium świetnie nadają się korzenie, pnie, patyki i kamienie. Pająk wyściela je gęstą przędzą, tworząc z nich własne schronienie. Wysuszone mchy i dekoracyjne kwiaty dopełniają efektu estetycznego i jednocześnie dają pająkowi dodatkowe punkty zaczepienia dla sieci. Efekt końcowy po kilku tygodniach od zasiedlenia potrafi zaskoczyć nawet doświadczonego hodowcę: całe terrarium pokryte szczelną, wielowarstwową pajęczyną.

Żywienie nie jest skomplikowane. H. villosella chętnie poluje na owady dostosowane do jej rozmiarów, a świerszcze sprawdzają się doskonale. Co ciekawe, przy hodowli grupowej młodych można zastosować metodę zbiorową: zgnieść głowę większego świerszcza i podać do terrarium. Młode siadają na nim razem i jedzą wspólnie, bez większych konfliktów, pod warunkiem że pokarmu nie brakuje.

Temperament i trudność hodowli

H. villosella jest gatunkiem szybkim i ruchliwym. Przy przeprowadzce lub obsłudze terrarium warto działać spokojnie i bez pośpiechu, bo pająk potrafi błyskawicznie skorzystać z okazji do ucieczki. Jad H. villosella jest silny i może stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka, co należy mieć na uwadze przy każdej interwencji w terrarium.

Hodowla grupowa jest teoretycznie możliwa, jednak kanibalizm zdarza się tu podobnie jak u Poecilotheria czy Neoholothele incei. Gatunek nie należy do prawdziwych pająków grupowych, więc nie warto eksperymentować bez świadomości ryzyka.

Samice żyją ponad 10 lat, samce znacznie krócej, zazwyczaj kilka miesięcy po ostatnim linieniu. Samce nie posiadają haków goleniowych. Kokon zawiera zazwyczaj 50-150 jaj, a samica może złożyć kolejny kokon bez ponownego zapłodnienia, co jest typową cechą afrykańskich ptaszników. Odnotowano przypadek złożenia kokonu już 13 dni po kopulacji. Młode można pozostawić z matką, która toleruje ich obecność i poluje razem z nimi, o ile pokarmu nie brakuje.

Przy całej swojej małości H. villosella wypełnia przestrzeń w sposób zupełnie inny niż wielkie ptaszniki. Buduje królestwo z sieci, żyje długo i wygląda niepowtarzalnie. Dobry wybór dla kogoś, kto chce czegoś z charakterem, bez konieczności obsługiwania giganta.

Heterothele villosella. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Tanzania (góry Usambara, rezerwat Amani), Gabon, środkowa i wschodnia Afryka.