Podnosisz kolejny kamień na skalisto-trawiastym zboczu chorwackiej wyspy. Poprzedni był pusty, ten przed nim też. A potem nagle: czarne, dorodne ciało siedzące spokojnie pośrodku nieregularnej sieci, ozdobione trzynastoma czerwono-pomarańczowymi plamkami rozłożonymi jak miniaturowe sygnały alarmowe. Karakurt. Jedyny dziki latrodektus Europy i, zdaniem wielu znawców tematu, najbardziej jadowity pająk całego kontynentu. Serce przyspiesza. Słusznie.

Skąd pochodzi i gdzie go szukać

Łacińska nazwa gatunkowa nie kłamie: tredecimguttatus to po prostu "trzynaście kropek". Gatunek zamieszkuje szeroki pas od basenu Morza Śródziemnego aż po Chiny. W Europie można go spotkać w Grecji, Chorwacji, Albanii, Bułgarii i we Włoszech, a poza Europą pojawia się również na Bliskim Wschodzie, w tym w Jordanii.

Jeśli planujesz go zobaczyć na wolności, musisz nastawić się na aktywne poszukiwania. W Chorwacji żyje pod kamieniami w skalisto-trawiastych biotopach: trzeba podnosić kolejne płyty w odpowiednich miejscach, żeby w końcu trafić na właściwy okaz. Wyspa Krk ze ścieżkami trekkingowymi na wysokości około 480 metrów nad poziomem morza to jedno z potwierdzonych stanowisk. We Włoszech można natknąć się na niego też w zaroślach. Karakurt nie czeka na ciebie na plaży i nie wychodzi naprzeciw turystom. To pająk, który woli być sam, schowany i spokojny.

Wygląd

Karakurt to klasyczna wdowa: ciało czarne, błyszczące, odwłok duży i spasiony u samic. Trzynaście czerwonych lub pomarańczowych plamek rozmieszczonych na górnej powierzchni odwłoku to cecha rozpoznawcza, od której pochodzi zarówno polska nazwa potoczna ("karakurt 13 kropek"), jak i ta łacińska. Samice są wyraźnie większe od samców, co jest typowe dla całego rodzaju Latrodectus. Patrząc na żywego okaza trudno nie przyznać: to naprawdę ładny pająk. Geometria tych trzynastu plamek na matowo-czarnym tle robi wrażenie nawet przez szybę słoika.

W terrarium

Muszę być tutaj bezpośredni: w Polsce hodowla karakurta jest nielegalna. Gatunek widnieje w Załączniku 1 rozporządzenia o gatunkach niebezpiecznych dla zdrowia lub życia ludzkiego, co oznacza pełny zakaz prywatnego posiadania. Co więcej, kupno go za granicą (na przykład w Czechach, gdzie można go legalnie nabyć) i wwiezienie do kraju to podwójne naruszenie prawa. Do przestępstwa importu dochodzi wtedy samo posiadanie zakazanego gatunku. Dwie kary za jeden okaz.

Jeśli chcesz go zobaczyć legalnie i z bliska, karakurt pojawia się niekiedy na wystawach egzotycznych zwierząt w Polsce, między innymi w Warszawie i we wrocławskim Sky Tower. Na razie to jedyna opcja dla polskiego hobbysta.

Temperament i trudność hodowli

Paradoks karakurta polega na tym, że ten wyjątkowo jadowity pająk jest zarazem zaskakująco spokojny wobec człowieka. Nie atakuje prowokacyjnie, nie wychodzi ludziom naprzeciw, nie przebywa w miejscach uczęszczanych przez turystów. Ocena znawców jest taka, że wzięta do ręki samica i tak prawdopodobnie nie ugryzie. Przypadkowe spotkanie z karakurtem jest praktycznie niemożliwe bez aktywnego szukania pod kamieniami w odpowiednich biotopach.

Ale jad. Tutaj nie ma żartów.

Karakurt uchodzi za najbardziej jadowitego pająka Europy i jedną z trzech wdów na świecie, których ukąszenie może zabić człowieka. Jad zawiera alfa-latrotoksynę, a następstwa ukąszenia to tak zwany latrodektyzm: ostry ból mięśni, skurcze w obrębie tułowia, nadmierna potliwość i przyspieszone bicie serca. Odnotowano co najmniej dwa potwierdzone przypadki śmiertelne. Człowiek ma szansę przeżyć dzięki surowicy, ale rekonwalescencja jest ciężka i bolesna. Kuzyn jednego z jordańskich znajomych znawców gatunku po ukąszeniu spędził dwa tygodnie w szpitalu i wspomina to bardzo źle do dziś.

Według części opinii jad karakurta jest nawet silniejszy niż u czarnej wdowy (Latrodectus mactans). Formalnie karakurt jest wdową, ale nie czarną: to odrębny gatunek, jedyny dziki latrodektus Europy i, bez wątpienia, jeden z gatunków zasługujących na największy respekt wśród europejskich pająków.

Obserwować: tak. Fotografować: jak najbardziej. Trzymać w domu w Polsce: ani myśleć.

Latrodectus tredecimguttatus. Rodzina: Theridiidae. Zasięg: Europa Południowa (Grecja, Chorwacja, Albania, Bułgaria, Włochy), Bliski Wschód (Jordania), Chiny.