Stoisz nad terrarium, rozglądasz się po podłożu i widzisz małą mrówkę. Odwracasz wzrok, patrzysz znowu, a ona nagle skacze. Mrówki nie skaczą. Właśnie miałeś kontakt z jednym z najlepszych iluzjonistów polskiej fauny, skrzętnie ukrywającym się pod roboczą nazwą "mrówczyn bojownik".

Kto to w ogóle jest i skąd się wziął

Leptorchestes berolinensis to rodzimej polskiej fauny skakun z rodziny Salticidae, gatunek rzadki i trudny do zauważenia nie dlatego, że go nie ma, ale dlatego, że dosłownie wygląda jak mrówka. Znaleźć go można na Śląsku i innych stanowiskach w Polsce, przy czym chętnie trzyma się w pobliżu człowieka. To gatunek semisynantropijny, co w praktyce oznacza, że równie dobrze może zamieszkać w szczelinach ściany twojego domu, co na śródleśnej łące czy ruderach za miastem. Okaz opisywany przy okazji jednej z pierwszych szerszych polskich obserwacji znaleziony został na terenie hodowli terrariowej w Gliwicach, co doskonale obrazuje tę podwójną naturę gatunku: trochę dzikie zwierzę, trochę przybysz do ludzkich przestrzeni.

Polska nazwa "mrówczyn bojownik" pochodzi z portalu Insektarium i choć brzmi jak coś z fantasy, naprawdę nieźle oddaje charakter tego malucha.

Wygląd, czyli jak pająk zostaje mrówką

Na zdjęciu trudno uwierzyć, że to skakun. Bardzo mały, niepozorny, ciemno ubarwiony. Sylwetka smukła, odwłok wyraźnie przewężony, odnóża długie i delikatne. Całość prezentuje się bliźniaczo podobnie do mrówki robotnicy, co jest oczywiście zamierzonym efektem ewolucji, nie przypadkiem.

Ale prawdziwy spektakl zaczyna się w ruchu. Kiedy Leptorchestes berolinensis stoi w miejscu, unosi pierwszą parę odnóży i wymachuje nimi na boki, dokładnie tak, jak mrówka porusza czułkami. Gdy zaczyna się przemieszczać, używa już wszystkich ośmiu nóg jak przystało na pająka, jednak tempo i styl poruszania się nadal podtrzymują złudzenie. To mimikra batezjańska w najczystszej postaci: pająk nie ma ani kwasu mrówkowego, ani silnych żuwaczek, ale drapieżniki, które znają nieprzyjemne właściwości mrówek, wolą nie ryzykować.

W terrarium

Jeśli uda ci się zdobyć okaz, trzeba wiedzieć, że to hodowla raczej dla obserwatorów niż dla tych, którzy chcą spektakularnego pająka na wystawie. Mrówczyn bojownik jest bardzo mały i porusza się szybko, co sprawia, że śledzenie go w terrarium bywa wyzwaniem samo w sobie. Myl go z mrówką wystarczająco często nawet u siebie w domu.

Karmienie nie sprawia większych trudności: gatunek bez problemów przyjmuje małe świerszcze i inne małe bezkręgowce. Co do warunków, baza wiedzy w tym przypadku milczy o konkretnych parametrach temperatury i wilgotności, więc rozsądnym punktem startowym będzie naśladowanie warunków polskich, czyli klimatu umiarkowanego z typowymi wahaniami sezonowymi. Skrzynka terrarium powinna umożliwiać obserwację bez nadmiernego niepokojenia zwierzęcia, bo to przede wszystkim gatunek do oglądania, nie do chwytania.

Jad posiada typowy dla Salticidae: skuteczny wobec zdobyczy, bezpieczny dla człowieka. Nie ma żadnych przesłanek, by traktować go jako gatunek wymagający szczególnych środków ostrożności przy obsłudze.

Temperament i trudność hodowli

Wobec człowieka Leptorchestes berolinensis nie wykazuje agresji. To nieduży, spokojny pająk, który jednak błyskawicznie znika w szczelinie lub za listkiem przy pierwszym gwałtownym ruchu. Trudność hodowli wynika nie z charakteru zwierzęcia, lecz z kilku innych rzeczy jednocześnie: rzadkość gatunku oznacza, że samo zdobycie okazu to już wyzwanie; małe rozmiary utrudniają obserwację i wykrywanie ewentualnych problemów zdrowotnych; a semisynantropijny tryb życia to nie to samo co gatunek udomowiony, który łatwo adaptuje się do terrarium.

To nie jest pająk dla kogoś, kto zaczyna przygodę ze skakunami. Mrówczyn bojownik to raczej nagroda dla cierpliwego pasjonata, który chce mieć w kolekcji coś naprawdę osobliwego: krajowego, rzadkiego i wyposażonego w jeden z najlepszych kostiumów w całym świecie pająków.

Leptorchestes berolinensis. Rodzina: Salticidae. Zasięg: Polska (m.in. Śląsk), środowiska synantropijne i naturalne (łąki, lasy śródleśne, rudery).