Jest taki moment podczas nocnych poszukiwań w wietnamskim lesie, kiedy latarka trafia na coś, co absolutnie nie powinno robić oczu. Kawałek kory. Fragment odłamanej gałązki. Asymetryczny, sękowaty twór przylepiony do drzewa iglastego. I nagle ten twór okazuje się pająkiem. Poltys sp. to mistrz kamuflażu, który swoją sztukę podniósł do poziomu niemal doskonałego, i jeden z niewielu gatunków, przy których obserwator naprawdę musi mrugnąć dwa razy, żeby uwierzyć własnym oczom.

Wietnamski leśny aktor

Poltys to rodzaj nadrzewnych pająków budujących sieci orbowe, spotykanych w leśnych środowiskach Azji Południowo-Wschodniej. W Wietnamie trafiają się zarówno w litym lesie iglastym w rejonie Parku Narodowego Vu Quang w środkowej części kraju, jak i na drzewach wyspy Cát Bà na północy. Środowisko to wtórne zarośla i leśne skraje: miejsca, gdzie drzewa dają schronienie w ciągu dnia i oparcie dla nocnej sieci. Co ciekawe, na jednym stanowisku można spotkać kilka osobników, a każdy wygląda zupełnie inaczej. Różne morfy ubarwieniowe to niemal reguła w tym rodzaju, co przez lata sprawiało identyfikatorom niemało problemów.

Wygląd

Dorosły Poltys sp. osiąga rozstaw nóg około 5 cm, przy długości ciała dochodzącej do 4 cm. Sylwetka jest wyraźnie masywna, nabita, daleka od smukłości wielu sieciowych pająków. Uwagę od razu przyciągają czarne femury (uda), które podczas nocnej aktywności kontrastują z resztą ubarwienia i są jedną z najłatwiejszych cech identyfikacyjnych.

Odwłok to jednak prawdziwy atut tego rodzaju. Bywa wygięty, asymetryczny, czasem zaopatrzony w charakterystyczne wypustki przypominające rogi lub bogaty ozdobny ornament. U jednych osobników odwłok jest zielony i gładki, u innych ciemny i sękowaty, u jeszcze innych sterczą z niego trzy wyraźne rogi. Wszystkie te formy łączy jedno: z odległości metra wyglądają jak coś, na co żaden drapieżnik nie zwróciłby uwagi.

Wyjątkowo interesujące są młode osobniki. Na ich odwłoku widnieje wyraźny wzór przypominający ludzką twarz, niemal portrecik. Z wiekiem wzór zanika, a odwłok nabiera bardziej typowej, roślinno-korowej tekstury. To jedna z rzadszych i bardziej nieoczekiwanych cech wśród pająków hodowlanych w ogóle.

W terrarium

Poltys sp. to gatunek zdecydowanie nadrzewny i nocny, co wyznacza podstawowe parametry terrarium. Wysoka przestrzeń jest warunkiem absolutnym: pająk potrzebuje miejsca na dzienną kryjówkę przy gałązce lub pniaczku oraz na nocną sieć orbową, która w naturze osiąga nawet pół metra średnicy. Przestronne pionowe terrarium z solidnym drewnem, korą i kilkoma gałęziami na różnych wysokościach to minimum.

Temperatura ma bezpośrednie przełożenie na aktywność. Obserwacje terenowe wskazują, że przy 16°C pająk może w ogóle zrezygnować z budowania sieci danej nocy. Wyższa temperatura, bliżej 24-28°C, zachęca go do nocnej aktywności i regularnego polowania. Wilgotność powinna odzwierciedlać wietnamskie warunki leśne: umiarkowana do wysokiej, z możliwością przesychania podłoża w ciągu dnia.

Żywienie nie powinno sprawiać trudności, bo Poltys sp. jest aktywnym budowniczym sieci i chętnym myśliwym. Ćmy, świerszcze i inne nocne owady to naturalny wybór. Warto podawać pokarm wieczorem, kiedy pająk wchodzi w tryb aktywny. W ciągu dnia nie ma sensu niepokoić zwierzęcia: siedzi nieruchomo i niczego nie tknie.

Temperament i trudność hodowli

Charakter Poltys sp. można streścić jednym obrazem: w ciągu dnia pająk dosłownie nie istnieje. Przyklejony do wybranej gałązki, skulony i nieruchomy, sprawia wrażenie porzuconej oderwanej od drzewa szczapy. Żadnej reakcji na ruch, na dotyk otoczenia, na perturbacje. Obserwatorzy terenowi potrząsali roślinami i imitowali ruch owada tuż obok siedzącego pająka, a ten nie reagował w żaden sposób.

Po zmroku sytuacja zmienia się diametralnie. Poltys aktywnie eksploruje, buduje sieć z zaangażowaniem i skupieniem godnym profesjonalnego stolarza, a następnie poluje. Podczas samego budowania sieci ignoruje niemal wszystko wokół siebie, co jest zachowaniem rzadkim nawet wśród sieciowców.

Hodowla tego gatunku nie jest propozycją dla każdego. Specyficzne wymagania środowiskowe, nocny tryb życia i wrażliwość na temperaturę to wyzwanie dla kogoś, kto oczekuje widowiskowego pająka na co dzień. Przez dziewięć dziesiątych doby Poltys sp. po prostu nie ma w terrarium. Nagrodą jest jednak widok nocnej sieci i świadomość, że na gałązce w kącie siedzi pająk, przy którym nawet doświadczony hodowca musi uważnie patrzeć, żeby w ogóle go zobaczyć.

Poltys sp. Rodzina: Araneidae. Zasięg: Wietnam (rejon Parku Narodowego Vu Quang, wyspa Cát Bà), lasy i zarośla Azji Południowo-Wschodniej.