Są ptaszniki, które hodowcy chętnie pokazują na otwartej dłoni. I jest Stromatopelma calceatum, zwany piórkonogim lub, bardziej dosłownie, wiosłonogim. Ten gatunek nie jest dla wszystkich. Właściwie, to jest dla bardzo niewielu. Jeśli szukasz ptasznika do handlingu, możesz spokojnie zamknąć tę kartę. Jeśli natomiast fascynuje cię to, co w tym hobby najtrudniejsze i najbardziej elektryzujące, czytaj dalej.

Skąd pochodzi to stworzenie?

Stromatopelma calceatum zamieszkuje lasy tropikalne zachodniej i centralnej Afryki. Znajdziemy go w Sierra Leone, Ghanie, Kamerunie, Liberii, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Beninie i Togo. W naturze spędza życie wysoko, w koronach drzew, budując gniazda z pajęczyny tam, gdzie liść styka się z pniem. Nie gardzi też plantacjami bananowców, gdzie regularnie kąsa pracowników. To nie jest przypadkowe skojarzenie: ten pająk ma w swoim CV prawdziwe ofiary z krwi i ciała.

Klimat w jego ojczyźnie to strefa podrównikowa ze zróżnicowanymi opadami. W Sierra Leone roczna suma opadów sięga 3400 mm, a pora deszczowa trwa od wiosny do późnej jesieni. Temperatury wahają się między 23 a 32°C na północy i 26 a 29°C na południu. Żeby uciąć spekulacje: Afryka to nie tylko susza i pustynia, a Stromatopelma potrzebuje wyraźnej wilgotności.

Wygląd

Dorosła samica osiąga 5,5 do 6 cm długości ciała, przy rozpiętości odnóży sięgającej 15 cm. Samiec jest wyraźnie mniejszy: około 3 cm ciała i 10 do 12 cm rozpiętości nóg. Kolory samicy to żółcień i pomarańcz, z czarnym spodem ciała i ornamentem z plamek na odwłoku oraz promieniście rozchodzącymi się paskami na karapaksie. Na odnóżach widać charakterystyczne czarne plamki, a przez odwłok biegnie czarna kreska. Całość sprawia wrażenie pająka, który sam siebie zaprojektował pod kątem elegancji.

Ale to nie kolory robią tu największe wrażenie. To stopy. Anatomicznie dwukrotnie szersze niż u innych ptaszników i widoczne zarówno z góry, jak i z boku. Stąd właśnie polska nazwa: wiosłonogi lub, w nowszym ujęciu, piórkonogi. Do tego przyssawki tak potężne, że przyklejony do szalki Petriego pająk dosłownie trzeba odrywać od powierzchni. Na końcach stóp widnieją miniaturowe pazury wyglądające jak drobne sztychy. Przy podobnym habitu do innych smukłych ptaszników nadrzewnych, długość odnóży Stromatopelmy robi jeszcze mocniejsze wrażenie niż można się spodziewać.

W terrarium

Stromatopelma calceatum to gatunek nadrzewny, więc terrarium musi być pionowe. Dla dorosłego osobnika optymalne wymiary to około 30 na 30 na 40 cm (długość, szerokość, wysokość), z otwieraną przednią szybą. Wentylacja jest konieczna, ale siatki druciane i plastikowe nie sprawdzą się, bo pająk może je przegryźć. Najlepiej sprawdza się nawiercona płytka aluminiowa.

Podłoże to kwaśny torf, włókno kokosowe lub ich mieszanka. Pająk buduje rozległe gniazda z pajęczyny i naprawdę nie potrzebuje sztucznych kryjówek. Wystarczy korzeń, konar lub kawałek korka dający punkt zaczepienia. Gatunek produkuje imponującą ilość jedwabiu i nowa aranżacja zostanie szczelnie oprzędzona w bardzo krótkim czasie.

Temperatura w ciągu dnia powinna wynosić 25 do 28°C, z nocnym spadkiem nawet do 18 i 20°C. Wilgotność utrzymuj na poziomie 70 do 80 procent. Podlewaj podłoże od tylnej ścianki, nie spryskuj ścian bezpośrednio, bo efekt trwa krótcej. Ważna uwaga praktyczna: jeśli w terrarium przebywa kokon, nie podlewaj podłoża wcale. Woda mogłaby wniknąć do gniazda i zniszczyć jaja. Po odebraniu kokonu lub po jego złożeniu należy natychmiast podać samicy pokarm i wodę, bo jest wtedy mocno odwodniona i wychudzona.

Temperament i trudność hodowli

Tu nie ma miejsca na niedomówienia. Stromatopelma calceatum to jeden z najszybszych i najbardziej agresywnych ptaszników w hodowlach. Przy jakiejkolwiek próbie kontaktu natychmiast wystawia odnóża w pozycji ataku i błyskawicznie szarżuje lub ucieka. Żaden handling nie wchodzi w grę. Nawet doświadczeni hodowcy pracują z tym gatunkiem wyłącznie przy użyciu narzędzi: pędzla i pęsety, bez gwałtownych ruchów. Gatunek zdecydowanie nie dla początkujących ani średnio zaawansowanych.

Skąd taki respekt? To kwestia jadu. Stromatopelma calceatum jest uznawana za jeden z najsilniej jadowitych ptaszników hodowlanych, porównywaną w tym kontekście wyłącznie z Heteroscodrą maculatą. Po ukąszeniu pojawia się nieznośny, promieniujący ból, bez wyraźnej opuchlizny. Pracownicy plantacji bananowców kąsani są regularnie. W razie ukąszenia: wapń i natychmiastowa wizyta na pogotowiu, bez dyskusji.

Ciekawostką jest zachowanie podczas rozrodu. Gatunek, który na co dzień bywa opisywany jako "czyste zło" i "strasznie wredny", podczas kopulacji zmienia się nie do poznania, zachowując się jak przysłowiowy baranek. Samice bardzo chętnie przyjmują samców i kopulacje przebiegają bez większych problemów. Kokon samica buduje po 6 do 8 tygodniach i wbudowuje go w ścianę gniazda z pajęczyny. W kokonie znajdzie się od 100 do ponad 300 młodych, które wylęgają się po około 3 tygodniach i po kolejnych 4 do 5 tygodniach stają się samodzielnymi pajączkami. Pajęczyna kokonu jest wyjątkowo lepka, więc przy ewentualnym ręcznym otwieraniu trzeba bardzo uważać, by nie uszkodzić kończyn nimf. Bezpieczniej pozostawić je aż do naturalnego linienia na pierwszym stadium.

Stromatopelma calceatum. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: zachodnia i centralna Afryka (Sierra Leone, Ghana, Kamerun, Liberia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Benin, Togo).