Wyobraź sobie pająka, który jest mniejszy niż twój paznokieć, a mimo to potrafi w kilka dni szczelnie opleść pajęczyną całą kostkę 15x15x15 cm, skonstruować w niej labirynt tuneli i jeszcze przy okazji zapolować na ofiarę większą od siebie. Brzmi jak historia z kategorii "niemożliwe"? A jednak właśnie takim stworzeniem jest Ischnothele caudata, niepozorny pająk z rodziny Dipluridae, który potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych hodowców.

Kto to jest i skąd pochodzi

Ischnothele caudata to przedstawiciel rodziny Dipluridae, czyli tak zwanych pająków lejkowatych (z angielskiego "funnel-web tarantulas"). I tu od razu trzeba rozwiać pewne nieporozumienie, które funkcjonuje w środowisku hobbyistów. Dipluridae to nie ptaszniki i nie pająki właściwe. Świat pająków dzieli się na Araneomorphae (pająki właściwe) oraz Mygalomorphae, do których należą ptaszniki, trapdory i właśnie Dipluridae. Ischnothele jest więc bliższym krewnym ptasznika niż zwykłego pająka domowego, choć sama ptasznikiem nie jest. Mylenie tych kategorii to nagminny błąd, warto go zapamiętać.

Gatunek ten zamieszkuje obszar rozciągający się od Brazylii aż po Meksyk. W naturalnym środowisku żyje w gniazdach oplecionych grubą warstwą pajęczyny, która jednocześnie służy jako schronienie, pułapka i system komunikacji. Bliskimi krewnymi Ischnothele w ramach rodziny Dipluridae są Harmonicon spp. oraz Linothele spp., jednak caudata jest od nich wyraźnie mniejsza.

Wygląd

Dorosła samica dorasta do zaledwie 1,5-2 cm ciała, samiec zaś jest dojrzały już przy 0,8-1 cm. To naprawdę niewiele. Mimo skromnych gabarytów pająk prezentuje się niezwykle efektownie. Dorosłe osobniki są czarne, z jasnymi, kontrastującymi odnóżami. Na odwłoku widnieje charakterystyczny wzór, który zaczyna się białą kropką od strony głowotułowia, a dalej rozgałęzia się w kształt przypominający choinkę. W połączeniu z czarnym tłem wygląda to jak misterny haft.

Cechą rozpoznawczą całego rodzaju Ischnothele są wyjątkowo długie kądziołki przędne (wrzeciona). To właśnie one odpowiadają za zdolność do produkowania imponujących ilości jedwabiu, nieproporcjonalnych do rozmiarów zwierzęcia.

W terrarium

Hodowla Ischnothele caudata to wdzięczne zajęcie, szczególnie dla tych, którzy cenią obserwowanie zachowań pająka bardziej niż jego rozmiar. Młode osobniki można umieścić w zwykłej kliszówce lub sosjerce. Dorosłe samice spokojnie poradzą sobie w kostce 15x15x15 cm, którą z czasem całkowicie okryją pajęczyną i wymodelują wedle własnych upodobań. Ozdoby są zbędne, pająk i tak zasłoni wszystko. Wystarczy samo podłoże.

Temperatura powinna wynosić od 24 do 28°C. Gatunek jest wrażliwy na przesuszenie, dlatego podłoże powinno pozostawać stale wilgotne. Można delikatnie zraszać fragment pajęczyny, jednak ostrożnie przy młodych osobnikach, drobne kropelki wody mogą stanowić dla nich realne zagrożenie.

Żywienie to żadna filozofia. Dorosły pająk radzi sobie nawet z ofiarami większymi od siebie, owija je pajęczyną i unieruchamia, zanim zdążą podjąć opór. Trudniejsze jest karmienie maleńkich nymf trzymanych pojedynczo, muszka owocówka bywa dla nich za duża i trzeba sięgnąć po skoczogonki.

Tu pojawia się jeden z największych atutów tego gatunku: Ischnothele caudata można hodować grupowo. W kolonii osobniki współpracują przy polowaniu, większe chwytają ofiarę, mniejsze dobiegają i korzystają ze zdobyczy. Jeszcze ciekawiej wygląda to przy samicy z kokonem: matka poluje, a potem sygnałem przez pajęczynę zwołuje młode do posiłku. To zachowanie rzadko spotykane u pająków i warte obserwacji.

Temperament i trudność hodowli

Ischnothele caudata to pająk szybki i nerwowy. Sam jad należy do najsłabszych w rodzinie Dipluridae i nie plasuje się w kategorii "silnych jadów". Mimo to przy przekładaniu warto zachować ostrożność właśnie ze względu na prędkość, z jaką potrafi się przemieszczać.

Rozmnażanie jest możliwe, choć wymaga cierpliwości już na etapie seksuowania zwierząt. Ze względu na małe rozmiary różnice między płciami są subtelne. Samce dojrzewają szybciej i wcześniej nabierają smukłej sylwetki, bulbusy w kształcie grotów pojawiają się już na wylinkę przed ostatecznością. Dorosłe samce mają też widoczne haki i optycznie grubsze przednie odnóża. Samice są masywniejsze i rosną prawie dwukrotnie większe.

Do kopulacji najlepiej dopuszczać samice o rozmiarze około 1,5 cm. Mniejsze osobniki bywają agresywne i zjadają samców bez ceremonii. Rytuał godowy odbywa się w terrarium samicy: samiec stuka bulbusami o pajęczynę i wykonuje taniec, samica odpowiada szarpnięciami, jeśli jest chętna.

Pająki rosną szybko. Samce dorastają w ciągu roku, samice trochę dłużej. Żyją kilka lat, co stawia je w podobnej kategorii co Linothele spp. czy Harmonicon incei.

Dla kogo jest ten gatunek? Dla każdego, kto chce zobaczyć fascynującą biologię pająków lejkowatych bez konieczności poświęcania wielkiej przestrzeni. Mały pojemnik, stała wilgotność i trochę uwagi przy karmieniu nymf to wszystko, czego potrzeba. Reszta należy do pająka.

Ischnothele caudata. Rodzina: Dipluridae. Zasięg: od Brazylii po Meksyk.