Łacińskie słowo ornatus znaczy tyle co ozdobiony, wystrojony, ale też wspaniały, dostojny i wybitny. Trudno o lepiej dobraną nazwę: Poecilotheria ornata, czyli ptasznik zdobiony, robi dokładnie to, co obiecuje etykieta. Wchodzi do terrarium, rozsiada się na płacie kory i wygląda tak, jakby natura przez miliony lat konsekwentnie dopracowywała jeden projekt: połączenie absolutnej urody z absolutną niebezpiecznością.

Skąd pochodzi ta dama?

Poecilotheria ornata mieszka na Sri Lance, w górskich lasach deszczowych południowo-zachodniej części wyspy. Można ją spotkać w okolicach Ratnapura, Kitulgali, Sinharajah i Labugamy. W naturze zasiedla szczeliny drzew i skał, często bez żadnej pajęczyny od wewnątrz, bo po co ozdabiać schronienie, skoro wystarczy błyskawica i kły. Gatunek od 24 listopada 2019 roku figuruje w załączniku II konwencji CITES, więc przy zakupie powinniście dostać stosowne dokumenty od sprzedawcy.

Wygląd

Dorosła samica osiąga około 8 cm długości ciała i nawet 22 cm rozpiętości odnóży. Razem z Poecilotheria rufilata to jeden z największych przedstawicieli rodzaju. Strona grzbietowa jest zdominowana przez głęboką czerń z intensywną żółcią, a zaraz po wylince, przy odpowiednim świetle, cały pająk nabiera wyraźnego fioletowego poblasku. Strona brzuszna pozostaje jednolicie czarna, za to nogogłaszczki noszą rudy futrzasty akcent. Najbardziej charakterystyczna jest kolorystyka nóg: dwie przednie pary ubarwione naprzemiennie siarkowo-żółto i czarno, dwie tylne naprzemiennie biało i czarno. Ten kontrast sprawia, że poruszający się pająk wygląda jak ruchoma grafika.

Odmiana z okolic Ratnapury, znana jako blue form, wyróżnia się wyraźnym niebieskim poblaskiem karapaksu i odnóży oraz innym wzorem na czwartej parze nóg. Nie jest to oficjalnie uznana odmiana, ale różnica gołym okiem jest czytelna. Samce są smuklejsze, bardziej oliwkowe, ze słabiej zaznaczonymi ornamentami, a dymorfizm płciowy zaczyna być widoczny już około szóstej wylinki.

W terrarium

Ptasznik zdobiony jest gatunkiem nadrzewnym, więc terrarium musi mieć przede wszystkim wysokość: minimum 40 cm, docelowo więcej. Pająk instynktownie dąży ku górze i będzie szukał czegoś, po czym może się wspiąć. Standardowy zestaw to pionowa tuba korkowa jako główna kryjówka, opcjonalnie płat korka na tylnej ścianie, trochę korzenia lub bambusa i wilgotny torf jako podłoże. Torf pomaga utrzymać wilgotność, szczególnie przy dużej wentylacji, gdzie wilgoć szybciej paruje. Trzykrotka (Tradescantia) wetknięta bezpośrednio w podłoże przyjmuje się bez problemów i ładnie wygląda.

Temperatura w dzień powinna mieścić się w przedziale 24-26 stopni Celsjusza, nocą może spaść do 20-22 stopni. Wilgotność utrzymujemy na poziomie 70-80 procent. Gruby torf, regularne zraszanie i dobra wentylacja wystarczą, żeby te warunki trzymać bez specjalistycznego sprzętu.

Karmienie nie sprawia problemów, bo gatunek chętnie żeruje. Młode osobniki dostają małe karaczany lub świerszcze dwa razy w tygodniu, dorosłe samice radzą sobie z większymi owadami: szarańczą czy karaczanami. Samica żyje nawet 15 lat, więc to długoterminowa relacja z wymagającą lokatorem.

Temperament i trudność hodowli

I tu zaczyna się rozmowa dla dorosłych. Ornata jest jednym z najbardziej defensywnych przedstawicieli rodzaju Poecilotheria, a cały rodzaj nie cieszy się sławą spokojnego. Sama z siebie nie szuka zaczepki, ale kiedy poczuje się zagrożona, reaguje momentalnie: błyskawicznie, z możliwością skoku i ukąszenia. Młode osobniki do tego stopnia kochają uciekać, że jedno nieostrożne otwarcie pokrywki może skończyć się przesuwaniem mebli po całym pokoju.

Jad ptasznika zdobionego uchodzi za najsilniejszy w rodzaju Poecilotheria, który sam w sobie już nie jest niegroźny. Ukąszenie powoduje błyskawiczne opuchnięcie, silne bóle, mrowienie, skurcze mięśni i wysoką gorączkę. Bez pomocy lekarskiej objawy rozszerzają się na całe ciało, a skutki mogą być odczuwalne przez kilka tygodni. U osób uczulonych przebieg bywa naprawdę groźny.

Hodowla grupowa dorosłych osobników kończy się walkami, a eksperymenty z grupówkami regularnie finalizują się znajdowaniem odrzuconych kończyn na dnie terrarium. Gatunek absolutnie nie nadaje się dla początkujących. Ornata jest dla hodowcy, który ma już za sobą wiele gatunków, zna własne reakcje w stresowych sytuacjach i wie, że szybki pająk z silnym jadem wymaga pełnego skupienia, a nie chwilowej nieuwagi.

Rozmnożenie ornaty jest trudne: samiec często ginie przed kopulacją, para długo krąży wokół siebie zanim dojdzie do czegokolwiek, a samica może czekać z złożeniem kokonu nawet sześć miesięcy. Mimo to gatunek potrafi zaskoczyć. Nawet bardzo krótki kontakt może skończyć się kokonem ze 180 młodymi, inkubowanymi przez dwa miesiące.

Dla tych, którzy są gotowi? Jeden z hodowców powiedział wprost: "ornaty, mistrzostwo świata". Trudno się nie zgodzić.

Poecilotheria ornata. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Sri Lanka (górskie lasy deszczowe, okolice Ratnapury, Kitulgali, Sinharajah, Labugamy).