Są pająki, które robi się z daleka. Poecilotheria ornata to jeden z nich. Nie dlatego, że jest zły z natury, lecz dlatego, że jest błyskawicznie szybki, dysponuje jadem zdolnym do wywołania objawów neurologicznych i jednocześnie wygląda tak, jakby ktoś zaprojektował go specjalnie na okładkę magazynu o hodowli egzotycznych zwierząt. Paradoks w czystej postaci: coś tak pięknego, co wymaga od hodowcy pełnej powagi i doświadczenia.

Skąd pochodzi i gdzie żyje

Poecilotheria ornata zamieszkuje górskie lasy deszczowe Sri Lanki, a konkretnie południowo-zachodnią część wyspy. Okolice Ratnapury, Kitulgaly, Sinharajah i Labugamy to jej naturalne rewiry. To środowisko wilgotne, zielone i bogate w pionowe struktury, czyli pień, gałąź, szczelina w korze. Ptasznik z rodzaju Poecilotheria to ptasznik nadrzewny z krwi i kości, więc pionowe terrarium nie jest tu kaprysem hodowcy, lecz biologiczną koniecznością.

Właśnie z okolic Ratnapury pochodzi coś wyjątkowego: tak zwana "blue form", odmiana niebieska Poecilotheria ornata. Na grzbietowej części karapaksu i kończynach pojawia się wyraźny niebieski poblask, a wzór na kończynach czwartej pary różni się od formy nominalnej. To nie tylko kwestia estetyki dla kolekcjonerów, to cecha rozpoznawcza konkretnej populacji.

Wygląd

Dorosła samica Poecilotheria ornata to imponujące zwierzę. Ciało dochodzi do siedmiu, ośmiu centymetrów długości, a rozpiętość odnóży osiąga dwadzieścia jeden, dwadzieścia dwa centymetry. Samce są mniejsze, dorastają maksymalnie do pięciu centymetrów, mają dłuższe nogi i po ostatniej wylince widoczne są na nogogłaszczkach narządy kopulacyjne w postaci bulbusów.

Ubarwienie to prawdziwy pokaz. Strona grzbietowa jest czarno-żółta, a przy dobrym oświetleniu po wylince pojawia się fioletowy odblask, który trudno zapomnieć. Dwie przednie pary nóg mają charakterystyczne naprzemienne pasy siarkowo-żółte i czarne. Dwie tylne pary są biało-czarne. Brzuszna część ciała jest jednolicie czarna, nogogłaszczki pokryte rudymi włoskami. Na stopach można zobaczyć wąskie przylgi, które pozwalają poruszać się po pionie ze swobodą, której nie osiągnie żaden gatunek naziemny. Cechą charakterystyczną całego rodzaju jest brak haczyków na przedniej parze odnóży, co odróżnia Poecilotheria od wielu innych ptaszników.

W terrarium

Dorosły osobnik potrzebuje terrarium o wymiarach około 25x25x40 cm (długość na szerokość na wysokość). Otwierana szyba przednia to tutaj standard, bo otwieranie terrarium od góry przy ptasznikach nadrzewnych to prosta droga do nieprzyjemnych niespodzianek. Ściana tylna i boczne warto wyposażyć w korę lub tło kokosowe, żeby pająk miał po czym chodzić i gdzie zniknąć.

Temperatura dzienna powinna wynosić 24-26 stopni Celsjusza, w nocy można pozwolić jej spaść do 20-22 stopni. Wilgotność na poziomie 70-80 procent sprawia, że środowisko przypomina to, z którego ornata pochodzi. Ważna uwaga dla niecierpliwych hodowców: trzymanie w zbyt wysokich temperaturach sprawia, że pająki rosną mniejsze, a samce mogą dojrzewać już po ósmej wylince, co skraca i tak krótkie życie dorosłego samca.

Karmienie to kwestia regularna, dostosowana do wielkości zwierzęcia. Ornata to aktywny łowca, ale jak każdy nadrzewny Poecilotheria potrafi przez długi czas po wylince lub w nieodpowiednich warunkach odmawiać jedzenia.

Temperament i trudność hodowli

Poecilotheria ornata jest powszechnie uznawana za najbardziej nerwowego przedstawiciela swojego rodzaju. To zdanie, które powinno zrobić na aspirującym hodowcy wrażenie. Gatunek potrafi zachowywać się spokojnie przez długi czas, a potem reagować z prędkością, której nie można przewidzieć. Wąskie przylgi na stopach i nadrzewna budowa ciała to przepis na pająka, który w ułamku sekundy przemieszcza się z jednego końca terrarium na drugi.

Jad Poecilotheria ornata jest poważny. Ukąszenie powoduje silny ból i opuchliznę, może pojawić się gorączka i wymioty. W ekstremalnych przypadkach odnotowano objawy neurosomatyczne, szczękościsk, skurcze mięśni, a nawet śpiączkę. Przy ukąszeniu kontakt z lekarzem jest obowiązkowy, nie opcjonalny. To powód, dla którego gatunek polecany jest wyłącznie doświadczonym i odpowiedzialnym hodowcom.

Rozmnażanie jest możliwe, ale niełatwe. Samiec bywa zjedzony zanim dojdzie do kopulacji. Gdy samica go zaakceptuje, mogą razem żyć przez wiele miesięcy i przez cały czas słychać charakterystyczne tupanie obojga. Kopulacja zazwyczaj odbywa się nocą. Samica może czekać z złożeniem kokonu nawet sześć miesięcy po kopulacji. Inkubacja trwa do dwóch miesięcy, a młode mogą długo przebywać razem bez ryzyka kanibalizmu, co przy Poecilotheria nie jest oczywistością.

Warto wiedzieć, że cały rodzaj objęty jest Załącznikiem II CITES (aneks B). Każdy hodowca powinien mieć uregulowaną dokumentację potwierdzającą legalność posiadania.

Poecilotheria ornata nie jest pająkiem dla każdego. Ale dla tego, kto ma już doświadczenie, nerwy ze stali i szacunek dla wyjątkowo szybkiego, wyjątkowo pięknego i wyjątkowo niebezpiecznego zwierzęcia, to gatunek, którego nie da się łatwo zapomnieć.

Poecilotheria ornata. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: Sri Lanka (Ratnapura, Kitulgala, Sinharajah, Labugama).