Wyobraź sobie pająka, który nie chowa się w kącie, nie czeka bez ruchu na ofiarę wplątaną w sieć, lecz aktywnie cię obserwuje. Obraca głową. Patrzy. A kiedy uzna, że sytuacja na to pozwala, wykona precyzyjny skok, który zamknie całą sprawę w ułamku sekundy. To właśnie Salticidae: skakuny, rodzina licząca tysiące opisanych gatunków i będąca jedną z największych wśród pajęczaków. Mały rozmiar, wielka osobowość i spojrzenie, które wielu hodowców opisuje jako prawie ludzkie.

Kto to właściwie jest?

Salticidae zamieszkują praktycznie każdy zakątek świata, od tropikalnych lasów deszczowych po ogrody środkowej Europy. Większość z nas widziała chociaż raz skakuna arlekinowego (Salticus scenicus), tego czarno-białego miniaturowego myśliwego przechadzającego się po słonecznych murach i okiennych futrynach. Ale rodzina jest ogromna i niezwykle zróżnicowana. Klasyczne skakuny mają krępe, zwarte ciało, jednak ewolucja poszła u niektórych gatunków w zupełnie innym kierunku. Istnieją formy z silnie wydłużonym odwłokiem, które z powodzeniem naśladują mrówki, błonkówki, a nawet zaleszczotki i inne pająki. Natura, jak to natura, nie przepada za nudą.

Wygląd

Pierwszą rzeczą, która uderza przy spotkaniu ze skakunem, są oczy. Duże, skierowane ku przodowi dwa główne oczy wyglądają jak miniaturowe reflektory. Uzupełniają je mniejsze, rozmieszczone po bokach głowotułowia w trzech lub czterech rzędach. Efekt? Pająk widzi stereoskopowo i w kolorach, a żaden ruch w jego otoczeniu nie umknie uwadze. Badania potwierdziły, że para centralnych oczu pozwala na dokładną ocenę odległości, co jest niezbędne przy polowaniu przez skok. Pozostałe oczy rejestrują zmiany natężenia światła i śledzą każde poruszenie dookoła. Głowotułów bywa prostokątny, łezkowaty lub owalny, połączony z odwłokiem przez charakterystyczny, wąski łącznik. Odwłok najczęściej przyjmuje kształt okrągły lub eliptyczny. Nogi skakunów nie są długie, za to solidne i silnie umięśnione: to właśnie one pozwalają na skoki, które potrafią wielokrotnie przekraczać długość ciała pająka.

W terrarium

Dobra wiadomość dla każdego, kto boi się wielkich, kosztownych zestawów: skakuny nie potrzebują wiele miejsca. Młode osobniki doskonale czują się w większych probówkach lub pudełkach po kliszach fotograficznych, dorosłe zaś w pojemnikach o boku zaledwie 10-15 cm. Ważne, żeby pojemnik był szczelny: skakuny wspinają się po każdej powierzchni i bez trudu znajdą szczelinę do ucieczki.

Podłoże może stanowić ziemia, torf, piasek lub włókno kokosowe. Jeśli złapałeś pająka w ogrodzie, najlepszym rozwiązaniem jest przeniesienie fragmentu jego naturalnego środowiska razem z nim: kawałek kory, trochę mchu, kilka kamyków. Gałązki i rośliny w terrarium pozwolą skakunowi znaleźć odpowiednie miejsce na budowę gniazda. Temperatura pokojowa w zakresie 20-25°C i wilgotność na poziomie 50-70% w zupełności wystarczy. Warto zadbać o dobowy cykl oświetlenia lub ustawić pojemnik w rozproszonym świetle słonecznym. Bezpośrednie słońce przez szybę to poważne niebezpieczeństwo: temperatura wewnątrz może wzrosnąć do poziomu śmiertelnego.

Żywienie jest proste i elastyczne. Karmę stanowią bezkręgowce zbliżone wielkością do pająka: małe larwy mącznika (Tenebrio molitor), trojszyki, pleśniakowce, muszki owocowe i inne muchówki. Należy unikać drapieżnych owadów, które mogłyby zagrozić skakunowi. Pokarm podajemy co 2-7 dni, a najlepszym wskaźnikiem jest odwłok: obkurczony sygnalizuje głód, wyraźnie nabrzmiały oznacza pająka dobrze najedzonego. Najmłodsze osobniki, mierzące zaledwie 1-2 mm, karmimy roztoczami lub skoczogonkami.

Temperament i trudność hodowli

Skakuny są, jak na pajęczaki, zatrważająco inteligentne. Należą do nielicznych pająków polujących aktywnie wzrokiem, co łączy je pod tym względem jedynie z rodziną Deinopidae. Nie czekają w zasadzce: aktywnie tropią ofiarę, obserwują ją, a niektóre gatunki potrafią zaplanować całą taktykę polowania, obchodząc przeszkody poza zasięgiem wzroku zdobyczy. Hodowca może liczyć na to, że pająk odwzajemni jego uwagę.

Rozmnażanie jest możliwe, choć wymaga cierpliwości. Samce, zazwyczaj mniejsze i ciekawiej ubarwione od samic, wykonują przed godami efektowne tańce trwające nawet kilkanaście minut. Po kopulacji samica składa od kilkudziesięciu do ponad 200 jaj w kokonie. Młode wykluwają się po kilku tygodniach, a do osiągnięcia dojrzałości płciowej potrzebują od 7 do 10 linień. Dorosłe samice żyją zazwyczaj 2-3 lata, samce znacznie krócej: około roku.

Dla kogo są skakuny? Dla prawie każdego. Krajowe gatunki są całkowicie bezpieczne dla człowieka: zbyt małe, by przegryźć skórę. To pająk, który patrzy na ciebie z czymś w rodzaju ciekawości i właśnie to sprawia, że raz zaczęta hodowla rzadko kończy się na jednym okazie.

Salticidae. Rodzina: Salticidae. Zasięg: kosmopolityczny, od tropików po strefy umiarkowane Europy i Azji.