Wyobraź sobie scenę: samiec pająka łapie muchę, starannie owija ją w pajęczyniany jedwab i idzie z tym podarunkiem do samicy. Brzmi absurdalnie? A jednak tak właśnie wyglądają zaloty darownika przedziwnego, jednego z niewielu rodzimych pająków, które można hodować w terrarium bez żadnych egzotycznych zachceń. Darownik jest pospolity, duży, aktywny i z charakterem. I tak, ta polska nazwa jest jak najbardziej zasłużona.

Kim jest darownik i skąd go znasz

Pisaura mirabilis to pająk, którego całkiem możliwe że już widziałeś, nawet nie wiedząc jak się nazywa. Wystarczy wybrać się na spacer wzdłuż leśnej dróżki obsypanej pokrzywami. Darowniki lubią właśnie takie miejsca: nasłonecznione skraje lasów, polany, łąki z bujną roślinnością, ogrody i parki. W Polsce jest dosłownie wszędzie i nie jest gatunkiem zagrożonym. Preferuje stanowiska z wyższą, zieloną roślinnością, nieco bardziej wilgotne, choć spotka się go zarówno na suchych łąkach, jak i w miejskich parkach.

Należy do rodziny darowikowatych (Pisauridae), która w Polsce liczy zaledwie trzy gatunki. Dwaj pozostali krewniacy to bagnik nadwodny i bagnik przybrzeżny, uznawane za największe polskie pająki. Darownik przedziwny ma więc dość ekskluzywne towarzystwo.

Wygląd

Gdy go spotkasz, nie pomylisz go z krzaczastym krzyżakiem ani tłustą kopułówką. Darownik to pająk smukły, długonogi i wyraźnie większy od przeciętnego mieszkańca ogrodowej rabatki. Dorosłe osobniki osiągają do 15 mm długości, a razem z rozpostartymi odnóżami prezentują się naprawdę okazale.

Ubarwienie jest zmienne: może być szarawe, brązowe, a nawet niemal czarne lub srebrzystoszare. Niezależnie od wariantu kolorystycznego kilka cech pozostaje stałych. Przez środek głowotułowia biegnie jasna smuga, biała lub żółtawa. Odwłok zdobi podłużna plama w kształcie grotu strzały, a po bokach widać jasne pasy. Z przodu karapaksu wyróżniają się białe "lica": jasne tarczki nad szczękoczułkami, które nadają pająkowi nieco dystyngowanego wyrazu. Oczy ułożone są w trzy rzędy tworzące charakterystyczny trapez, którego krótsza podstawa skierowana jest ku dołowi.

W spoczynku darownik składa dwie przednie pary odnóży razem, co od razu go zdradza. Wygląda to trochę jak zaciskanie rąk w geście skupienia. Samce i samice różnią się od siebie dość wyraźnie: samice są nieco większe i bardziej szarawe, samce za to noszą kontrastowe kasztanowo-białe ubarwienie i mają dobrze widoczne, duże czarne bulbusy na nogogłaszczkach.

W terrarium

Darownik to gatunek, od którego można zacząć przygodę z hodowlą krajowych pająków. Nie potrzebuje wielkich przestrzeni ani egzotycznych warunków. Małe terrarium z wentylacją, trochę substratu, sztuczna roślinka dla zielonego akcentu i kilka schronień wystarczą. Najważniejsza zasada: nie przesuszać. Darownik pochodzi ze środowisk bujnych i nieco wilgotnych, więc skrajnie suche powietrze mu nie służy.

Żywienie to czysta przyjemność, bo darownik jest aktywnym myśliwym. Nie tka sieci łownych, lecz krąży w poszukiwaniu ofiary, podobnie jak pogońce (Lycosidae). W terrarium chętnie bierze owady z pęsety lub po prostu łapie to, co wpuścisz do pojemnika. Gatunek jest aktywny za dnia, więc obserwowanie polowania jest możliwe bez nocnych podsiedzeń.

Co ciekawe, darownik potrafi skakać. Nie jest skakunem w sensie formalnym, ale ta zdolność potrafi zaskoczyć przy pierwszym otwarciu terrarium.

Temperament i trudność hodowli

Dla kogoś zaczynającego z pająkami darownik to idealny kandydat. Nie jest wymagający, jest aktywny i naprawdę atrakcyjny wizualnie, zwłaszcza dobrze wybarwione samce. To gatunek, który można trzymać sezonowo (zimuje jako podrostek, dojrzałość osiąga późną wiosną) lub jako stały element kolekcji.

Samce są niezwykle ruchliwe, dosłownie nie mogą ustać w miejscu. Samice zazwyczaj są spokojniejsze, z jednym wyjątkiem: gdy pilnują kokonu lub młodych w oprzędzie, stają się naprawdę agresywne. Lepiej ich wtedy nie prowokować.

O jadzie warto wiedzieć tyle: tak, darowikowate są jadowite. Jednak ukąszenie nie wyrządza człowiekowi żadnej poważnej krzywdy. Jad jest skierowany przeciwko owadom, nie nam.

A ten podarunek dla samicy? To nie legenda. W czerwcu samce łapią muchy, owijają je jedwabiem i wręczają samicy przed kopulacją. Jeśli dar ją zainteresuje i zacznie go konsumować, samiec może spokojnie przystąpić do kopulacji. Po jakichś dwóch tygodniach samica tworzy kokon jajowy o średnicy około 1 cm i nosi go przy sobie, trzymając szczękoczułkami. Tuż przed wylęgiem umieszcza go w kopulastym oprzędzie, a pod koniec lipca i na początku sierpnia wychodzą z niego młode darowniki. Przez jakiś czas trzymają się razem w grupce. Rok lub dwa i cykl się zamyka.

To jeden z tych pająków, który łączy dostępność z fascynującą biologią. Możesz go znaleźć za darmo na pierwszym spacerze i zabrać do domu całkowicie legalnie. Rzadko się zdarza, żeby natura tak szczodrze rozdawała ciekawość w tak przystępnym opakowaniu.

Pisaura mirabilis. Rodzina: Pisauridae (darowikowate). Zasięg: Europa; w Polsce na terenie całego kraju.