Wyobraź sobie górski las na Sri Lance, gdzie mgła wisi nisko przez cały dzień, temperatura rzadko przekracza 22°C, a nocami spada do 13 stopni lub niżej. Właśnie w takim biotopie mieszka Poecilotheria subfusca, znana w anglojęzycznych hodowlach jako Ivory ornamental. To najmniejsze dziecko słynnego rodzaju i jeden z najbardziej wymagających ptaszników, jakie możesz kiedykolwiek trafić do swojej kolekcji.

Skąd pochodzi i dlaczego jej prawie nie ma

P. subfusca to endemit centralnych wyżyn Sri Lanki. Zamieszkuje dziuple drzew w lasach wysokogórskich, gdzie deszcz i mgła to chleb powszedni, a temperatura przez okrągły rok oscyluje blisko 20°C. Nie są to warunki, które kojarzą się z klasyczną terrarystyką tropikalną, i właśnie dlatego gatunek ten sprawia hodowcom tyle kłopotu.

W naturze subfusca jest bliska wyginięcia. Wycinka lasów Sri Lanki odebrała jej znaczną część siedlisk, a cały rodzaj Poecilotheria trafił na listę CITES (załącznik II od listopada 2019 roku), co praktycznie wyklucza nowe importy. W hodowlach sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana: przez pewien czas sprzedawano ją pod dawną nazwą Poecilotheria bara razem z gatunkiem P. sp. Lowland, co doprowadziło do masowej hybrydyzacji. Szansa na trafienie w dzisiejszych kolekcjach na naprawdę czysty okaz jest bardzo niewielka.

Wygląd: mała, ale zapada w pamięć

Subfusca to najmniejszy gatunek w rodzaju. Samice dorastają do 7 cm długości ciała i około 17 cm rozpiętości nóg, samce są nieco mniejsze. Jak na Poecilotherię to wymiary bardzo skromne, ale kiedy widzisz ją po raz pierwszy, rozmiar przestaje mieć znaczenie.

Na karapaksie widnieje charakterystyczny wzór czarno-żółty z gwiazdą: od fovea rozchodzą się jasne promienie biegnące ku brzegom, tworząc rozgwiezdny ornament. Ten właśnie detal odróżnia highland subfusca od P. sp. Lowland, u której środek karapaksu jest znacznie ciemniejszy i zdominowany przez czerń. Na obrzeżach karapaksu widnieje szeroka, jasna obręcz. Odwłok jest czarny z żółtym pasem folio i delikatnym tygrysim wzorem, a na odnóżach rysują się liczne żółte pasy i kropki na tle czarno-białego prążkowania. Strona brzuszna jest ciemna, na odwłoku przechodzi w odcień szarobrązowy.

Dorosłe samce po ostatniej wylince bledną i nabierają lekko zielonkawego zabarwienia, tracąc część kontrastowego ubarwienia. Dymorfizm płciowy daje się zauważyć już około dziewiątej wylinki.

W terrarium: chłód jest królem

Terrarium powinno mieć orientację pionową, bo subfusca to gatunek nadrzewny zamieszkujący dziuple. Dla dorosłej samicy sprawdzają się wymiary około 30x30x40 cm (długość, szerokość, wysokość). Wentylacja jest obowiązkowa, przy czym metalowa perforacja sprawdza się lepiej niż plastikowe siatki, które pająk może przegryźć. Dekoracja powinna imitować naturalną dziuplę: kawałki korka ułożone w stos, gałąź lub korzeń do wspinaczki, opcjonalnie żywy mech.

Podłoże warto wybrać takie, które zatrzymuje wilgoć, na przykład mieszankę kwaśnego torfu z włóknem kokosowym. Wilgotność powinna wynosić 80 do 90 procent. Poranna mgła to dla tego gatunku naturalne środowisko, warto to odwzorować regularnymi zraszaniami.

Teraz najważniejsza zasada, której naruszenie wprost zagraża zdrowiu zwierzęcia: subfusca nie lubi ciepła i nie potrzebuje dogrzewania. W naturze optymalna temperatura to około 20°C w dzień i 12 do 13°C w nocy. Absolutne maksimum w hodowli wynosi 27°C. Wielu hodowców trzyma ją po prostu w temperaturze pokojowej bez żadnych mat grzewczych i jest to jak najbardziej uzasadnione podejście, pod warunkiem że mieszkanie nie jest przegrzane. Temperatura 29°C z przekonaniem "im cieplej, tym lepiej" to prosta droga do problemów. To jeden z zaledwie dwóch gatunków z całego rodzaju, który wymaga ściśle określonego, chłodniejszego reżimu termicznego.

Temperament i trudność hodowli

P. subfusca bywa przy relokacjach ospała i nieśmiała, co może uśpić czujność. Nie powinno. Jej jad jest wyjątkowo silny, każda praca przy terrarium wymaga skupienia i pełnego respektu. Samica aktywnie broni kokonu. To pająk dla hodowców z realnym doświadczeniem w obsłudze rodzaju Poecilotheria, nie dla osób stawiających pierwsze kroki w ptasznikarni.

Rozmnażanie jest trudne i wymaga precyzyjnego odwzorowania warunków temperaturowych oraz wilgotności. Kokon odbiera się po około 4 tygodniach od złożenia, niezapłodnione jajka trzeba usunąć zanim rozwiną się na nich grzyby zagrażające całemu lęgowi. Samiec może przebywać z samicą aż do swojej naturalnej śmierci, samica rzadko bywa wobec niego agresywna. Samice żyją do 15 lat, samce jedynie około pół roku po ostatniej wylince.

Jeśli szukasz punktu wejścia w świat Poecilotheria, zacznij od innego gatunku z rodzaju. Jeśli masz już doświadczenie i szukasz czegoś naprawdę wyjątkowego, ta chłodna, mglistogórska perełka ze Sri Lanki może być właśnie tym, czego szukasz.

Poecilotheria subfusca. Rodzina: Theraphosidae. Zasięg: centralne wyżyny Sri Lanki, endemit.