Eko-patrol strażników miejskich na lotnisku Chopina, przesyłka z Portugalii i wielki brunatny pająk, który nie wiadomo kiedy wygramolił się między roślinami. Nagłówki gotowe: "Jadowity egzotyczny pająk Nosferatu dotarł do Polski!" Okaz trafił pod opiekę warszawskiego Zoo, internet eksplodował, arachnofobia zebrała kolejne żniwo. A Zoropsis spinimana siedział sobie spokojnie w terrarium i nie miał pojęcia, że właśnie stał się gwiazdą tabloidów.

Kim jest i skąd pochodzi

Zoropsis spinimana należy do rodziny Zoropsidae. Sam rodzaj Zoropsis liczy na świecie około 15 gatunków, z czego sześć zamieszkuje Europę. Polska nazwa pochodzi od antagonisty niemego horroru z 1922 roku: wampira Nosferatu, bo ktoś kiedyś dostrzegł na karapaksie pająka twarz złowrogiego wampira. Uczciwie trzeba przyznać: nie każdy to widzi, a sama nazwa zrobiła temu pająkowi więcej krzywdy niż jakikolwiek inny czynnik w jego historii naturalnej.

Naturalnym domem gatunku jest ciepła, śródziemnomorska Europa. Portugalia, Niemcy, Szwajcaria, Węgry, północna Afryka, część Azji. Z. spinimana nie jest gatunkiem obcym ani inwazyjnym w Europie, po prostu stopniowo przesuwa zasięg na północ, bo rosnące temperatury mu w tym sprzyjają. W Polsce pojawił się po raz pierwszy w 2023 roku i najprawdopodobniej zadomowi się tu na stałe. Lubi ciepło i chętnie osiedla się w budynkach, szczególnie w łazienkach.

Wygląd

Przy tym pająku nikt nie zastanawia się, czy coś widzi. Dorosłe osobniki osiągają do 2 cm długości ciała, a rozpiętość nóg dochodzi do 6, a nawet 8 cm. To ścisła czołówka polskiej fauny pod względem rozmiarów. Ubarwienie brunatno-brązowe, żółtawy karapaks ma elegancki, niemal lakierowany wygląd. Przy nasadzie odwłoka wyraźny ciemny pasek. Chelicery są większe niż u większości krajowych pająków i skierowane w dół: narzędzia zaprojektowane przez ewolucję do skutecznego obezwładniania ofiary. Sylwetką i stylem polowania Z. spinimana mocno przypomina wilkoszowate (Lycosidae), choć to tylko efekt konwergencji ewolucyjnej. Samice rosną przez całe życie, więc stare, dorodne osobniki robią naprawdę duże wrażenie.

W terrarium

Zoropsis spinimana to pająk naziemny i aktywny. Skoro w naturze upodobał sobie ciepłe łazienki i zabudowania, terrarium powinno zapewniać mu podobne warunki: ciepłe, suche lub umiarkowanie wilgotne środowisko. Sieci łownych nie plecie. Pajęczyna służy mu wyłącznie do wyściełania gniazda, budowy kokonu i jako nić ratunkowa przy skokach. Terrarium musi być solidnie zamknięte: wspina się po niemal każdej powierzchni, a gdy trzeba, potrafi też nieznacznie skoczyć.

Dieta to owady i małe pajęczaki, mniejsze od samego pająka. Jako aktywny drapieżnik potrzebuje przestrzeni do polowania i żywego lub świeżo zabitego pokarmu. Ważna uwaga dotycząca hodowli: wobec innych pająków gatunek jest skrajnie agresywny i atakuje bez ostrzeżenia. Żadnej kohabitacji bez ścisłej kontroli.

Temperament i trudność hodowli

Z. spinimana jest szybki i bardzo zrywny. Gdy zakłócisz spokój w pobliżu gniazda, robi się defensywny, a w ostateczności może ugryźć. Potrafi też zwinąć się w kulkę jako technika obronna, co wygląda równie zaskakująco, jak skutecznie dezorientuje napastnika. Na co dzień nie szuka jednak konfrontacji z człowiekiem.

Co do jadu: pająk jest jadowity tak jak ponad 99% wszystkich pająków na świecie. Ukąszenie może wywołać co najwyżej małą opuchliznę i ból, który ustępuje po kilku godzinach. Bywa, że ból jest mniejszy niż po użądleniu osy. Warto zapamiętać rozróżnienie: "jadowity" to nie "trujący". Jad jest narzędziem polowania, nie zagrożeniem dla człowieka. Medialna histeria po odkryciu okazu na Okęciu była dokładnie odwrotnie proporcjonalna do realnego niebezpieczeństwa.

Gatunek nie jest pająkiem dla zupełnie początkującego hodowcy. Prędkość i defensywność wymagają opanowanego podejścia przy każdym transferze. Natomiast zdrowy, zadomowiony okaz to ciekawa obserwacja: pewny siebie, aktywny, z wyraźnym charakterem.

Zoropsis spinimana. Rodzina: Zoropsidae. Zasięg: Europa Zachodnia i Południowa (Portugalia, Niemcy, Szwajcaria, Węgry), północna Afryka, część Azji. W Polsce od 2023 roku.